Streszczenie
Artykuł powstał wyłącznie na podstawie empirycznych, oryginalnych badań. W tym celu autorzy korzystali z piśmiennictwa dostępnego w powszechnie używanych bazach danych (PubMed, OVID, Social Citation Index, ERIC – Educational Resources Information Center, Web of Science oraz International Bibliography of the Social Sciences), włączając jedynie badania przeprowadzone w krajach rozwiniętych od 1 stycznia 2000 do 12 sierpnia 2008 roku. Wszystkie badania były selekcjonowane, klasyfikowane i kodowane przez oboje autorów jednocześnie i w warunkach ślepej próby. Wyboru piśmiennictwa dokonano 13 i 14 sierpnia 2008. Wykorzystując zasady QUOROM (quality of reporting of meta-analyses) i MOOSE (meta-analysis of observational studies in epidemiology), autorzy wybrali 16 oryginalnych prac. Typowym użytkownikiem solarium jest kobieta między 17 a 30 r.ż., prowadząca stosunkowo niezdrowy styl życia: paląca tytoń, używająca alkoholu oraz jedząca mniej zdrową żywność częściej niż osoby niekorzystające z solarium. Charakteryzuje ją nieznajomość ryzyka związanego z korzystaniem z UVR. Ponadto jest zachęcana do takiego postępowania przez rozpowszechnienie korzystania z solarium wśród jej znajomych i członków rodziny. Opalanie się wywołuje u niej pozytywne emocje i przyjemne uczucie odprężenia. Ta publikacja jest pierwszym metodycznym opracowaniem poświęconym grupom ryzyka wśród osób opalających się w solariach, które zostało opublikowane w czasopiśmie naukowym. Ciągle jednak użytkownicy solariów, zwłaszcza osoby młode, nie mają wystarczającej wiedzy na temat bezpieczeństwa tego rodzaju opalania.
SŁOWA KLUCZOWE
motywacja, zapobieganie, praca przeglądowa, czynniki ryzyka, solarium, promieniowanie ultrafioletowe
Wprowadzenie
Jedna trzecia rozpoznawanych na świecie nowotworów to nowotwory skóry. Obecnie częstość występowania nowotworów skóry w krajach rozwiniętych gwałtownie wzrasta. Uważa się, że około 80-90% z nich jest spowodowane promieniowaniem ultrafioletowym (UVR).
W krajach rozwiniętych główne źródło promieniowania ultrafioletowego, poza promieniowaniem słonecznym, stanowią solaria (w piśmiennictwie anglosaskim określane jako: sunbeds, tanning booths, tanning salons, tanning parcours). Na przykład w Stanach Zjednoczonych z tej formy opalania korzysta rocznie około 30 milionów osób, w tym 2,3 miliona nastolatków.
Ze względu na ten postęp, problemem dyskutowanym na całym świecie są regulacje prawne dotyczące korzystania ze sztucznych źródeł promieniowania w celu uzyskania opalenizny, zarówno w rozumieniu ogólnym, jak i w kontekście nadmiernego użytkowania solariów przez nastolatki. Wymienione poniżej międzynarodowe i krajowe organizacje medyczne popierają całkowity zakaz korzystania ze sztucznych źródeł promieniowania w celach innych niż medyczne, są to: International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection, National Toxicology Program of the Department of Healthand Human Services, National Radiological Protection Board (Wielka Brytania), National Health and Medical Research Council (Australia) oraz EUROSKIN.
Podejmowane wysiłki nie przyniosły jednak rezultatów. W większości krajów rozwiniętych nie ma ani aktów prawnych regulujących korzystanie z solariów (np. zakaz stosowania łóżek opalających przy niewielkich lub minimalnych kwalifikacjach osób pracujących w solarium), ani ich całkowitego zakazu. Jednocześnie branża zajmująca się sztuczną opalenizną próbuje udaremnić odpowiednie wysiłki i kieruje do klientów obszerne kampanie reklamowe. Tylko w Stanach Zjednoczonych przemysł związany ze sztuczną opalenizną przynosi rocznie około miliarda USD zysku.
W konsekwencji coraz więcej osób jest narażonych na rozwój nowotworów skóry oraz jej starzenie się. Światowa Organizacja Zdrowia przewiduje wystąpienie poważnych konsekwencji wynikających z korzystania z solariów, takich jak: oszpecenie, ból, cierpienie i wczesna śmierć, jak również duże koszty, związane z prowadzeniem badań przesiewowych, leczeniem oraz monitorowaniem pacjentów z nowotworami skóry, które będą ponoszone przez narodowe systemy zdrowia.