Streszczenie
W poprzednim artykule zamieszczono ogólny przegląd dotyczący rozmów motywacyjnych w praktyce diabetologicznej. W tym artykule, stanowiącym uzupełnienie pierwszej części, omówiono umiejętności ułatwiające prowadzenie rozmów motywacyjnych, podejście do trudnych zagadnień klinicznych (równoważność i opór) oraz zasoby przydatne w procesie nauczania strategii rozmów motywacyjnych. Zapoznanie się z wcześniejszym artykułem zwiększy korzyści wyniesione z lektury poniższego.
Klinicyści często pracują z osobami, których możliwości aktywnego własnego udziału w leczeniu cukrzycy (self-management) są ograniczone. Ludzie wyrażają zwykle zainteresowanie zadaniami związanymi z własnym udziałem w leczeniu, ale często zostają przytłoczeni wyzwaniami związanymi z rozważeniem i podjęciem działań wymaganych do wprowadzenia zmian korzystnych dla zdrowia. Niestety, konsekwencje tej ambiwalencji niosą poważne ryzyko. Jeżeli problem tego ambiwalentnego podejścia do zmian nie zostanie rozwiązany, aktywny udział chorego w leczeniu staje się utrudniony, co naraża na dające się uniknąć powikłania skracające oczekiwaną długość życia lub w jakiś sposób pogarszające jego jakość.
Współpraca leżąca u podłoża rozmów motywacyjnych zakłada poszanowanie autonomii pacjentów w zakresie podejmowania decyzji dotyczących ich leczenia, a także afirmuje ich zdolność do inicjowania zmian. Większość osób systematycznie i z powodzeniem wprowadza jednak istotne zmiany we własnym życiu, nie potrzebując do tego żadnych fachowych wskazówek.
Pytania otwarte, afirmowanie, refleksje i podsumowania
Słuchanie jest najtrudniejszym zadaniem w praktyce klinicznej. Trudności wynikają z rozpraszania uwagi. Kiedy słuchamy kogoś, mogą się nam nasuwać różne myśli pogarszające jakość naszego słuchania. Rozmowy motywacyjne muszą się jednak opierać na uważnym słuchaniu. Wartość takich rozmów jest zwiększana przez ciekawość oraz zdolność „słuchania między wierszami”, czyli słuchania refleksyjnego. Dobre pomysły klinicystów odnoszące się do leczenia chorób przewlekłych często nie są wprowadzane w życie przez chorych. Strategia rozmów motywacyjnych jest procesem zwiększania zaangażowania i ukierunkowywania konwersacji na inicjowanie zmian. Sam proces rozmowy z pacjentem skłania chorych do posługiwania się mową zmian (wypowiedzi odnoszące się do zmian) i językiem zaangażowania (stwierdzenia wskazujące na zamiar podjęcia działań służących wprowadzeniu zmian). W miarę zwiększania się siły i częstości wypowiadania takich stwierdzeń rzeczywista zmiana staje się bardziej prawdopodobna.
W tym procesie udzielania pacjentowi wskazówek wykorzystywane są swoiste umiejętności. Przeanalizujmy rozmowę z pacjentem, u którego stosowana jest intensywna insulinoterapia. Mężczyzna mówi nam: „Obecnie kontroluję stężenie glukozy we krwi tylko dwa razy dziennie”. Przedtem robił to cztery razy dziennie. Jedną z możliwości jest powiedzenie mu wprost o problemach wynikających z takiego postępowania, zwłaszcza że chory nie odczuwa rozpoczynającej się hipoglikemii. Strategia rozmów motywacyjnych opiera się natomiast na wykorzystaniu szczególnych umiejętności – pytań otwartych, refleksji, afirmowania i podsumowań – w celu ułatwienia zrozumienia sytuacji chorego i naprowadzenia go na właściwe rozwiązania.
Dodaj do ulubionych