Diagnostyka niegenetycznych przyczyn zgonu płodu

Obumarcie płodu jest emocjonalnym szokiem dla ciężarnej. Z punktu widzenia rozwoju zarodek staje się płodem w okresie między 9,5 a 10 tygodniem ciąży. Najczęściej stosowana w Stanach Zjednoczonych definicja martwego porodu dotyczy jednak obumarcia płodu co najmniej 20-tygodniowego.
W ostatnich 15 latach częstość martwych porodów w Stanach Zjednoczonych nieznacznie się obniżyła i wynosiła w 2003 roku 6,2 na każde 1000 żywych urodzeń. Jest to prawie jedna na 160 ciąż. Obniżenie liczby martwych urodzeń dotyczyło głównie obumarć po 28 tygodniu ciąży. Wiele tych przypadków ma podłoże genetyczne w postaci aneuploidii, zespołów chorobowych, wad rozwojowych oraz nieprawidłowości monogenowych (włączając w to dziedziczenie mendlowskie). Poniższy artykuł będący przeglądem czynników ryzyka obumarcia płodu z przyczyn niegenetycznych podkreśla znaczenie właściwego schematu postępowania w takich przypadkach.

Zakażenia

W krajach rozwiniętych zakażenia są przyczyną 10-25% martwych urodzeń. Odsetek ten jest wyższy w krajach rozwijających się. Zakażenie może prowadzić do obumarcia płodu w wyniku wielu mechanizmów, takich jak: bezpośrednie zakażenie płodu przebiegające z uszkodzeniem ważnego narządu wewnętrznego, deformacja płodu, zakażenie łożyska prowadzące do jego upośledzonej czynności, ostre uogólnione zakażenie matki wywołujące posocznicę oraz zakażenie prowadzące do przedwczesnego porodu ze śródporodowym obumarciem płodu. Jednoznaczne powiązanie zakażenia z obumarciem płodu może być trudne z uwagi na obecność niektórych drobnoustrojów w organizmach zdrowych kobiet, u których nie występuje to powikłanie ciąży. Zaleca się szczególną ostrożność w uznawaniu zakażenia jako przyczyny obumarcia wewnątrzmacicznego.
W zakres badań pomocnych w ustaleniu, czy zakażenie stanowiło przyczynę obumarcia wchodzą: autopsja płodu, badanie popłodu oraz posiewy pobrane z tkanek płodu. Zakażenie paciorkowcem z grupy B i wykazanie obecności tego drobnoustroju w posiewach pobranych z płuc i innych tkanek płodu oraz z łożyska stanowi przekonujący dowód, że prawdopodobne zakażenie było przyczyną obumarcia płodu. Z drugiej strony kolonizacja pochwy paciorkowcem z grupy B z jednoczesnym ujemnym wynikiem posiewów pobranych od płodu i brakiem zakażenia łożyska nie stanowią przekonujących dowodów. W takich przypadkach kolonizacja prawdopodobnie nie ma związku z obumarciem płodu.

Zakażenia bakteryjne
Wiele bakterii może mieć związek z obumarciem płodu (tab. 1). Znaczna ich część wchodzi w skład flory pochwowej, która przez szyjkę macicy przedostaje się do wyżej położonych części narządu rodnego. Bakterie te mogą zakażać doczesną i kosmówkę, przedostając się aż do płodu za pośrednictwem płynu owodniowego. Wśród nich są Escherichia coli, Klebsiella,Streptococcus z grupy B, Mycoplasmahominus, Ureaplasma urealyticum i Bacteroides species. W rzadkich przypadkach również Listeria monocytogenes może przedostać się do płodu drogą krwiopochodną. Niektóre z tych drobnoustrojów mogą spowodować klinicznie jawne zakażenie owodni przebiegające z gorączką, bólami brzucha oraz skurczami macicy. W przypadkach zakażeń względnie łagodnymi drobnoustrojami jak Mycoplasma, Ureaplasma czy Listeria objawy mogą być niejednoznaczne, co utrudnia rozpoznanie.