Śródporodowe monitorowanie płodu. Jak zwiększyć korzyści i zmniejszyć ryzyko

Elektroniczne monitorowa nieczynności serca płodu (fetal heart rate, FHR) wprowadzono w późnych latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku w nadziei, że zapobiegnie ono śródporodowym uszkodzeniom mózgu płodów i występowaniu mózgowego porażenia dziecięcego (MPD). Dzisiaj wiadomo, że te nadzieje z co najmniej dwóch powodów nie miały szans się spełnić. Po pierwsze, fałszywie dodatnie wyniki śródporodowego monitorowania FHR wskazujące na możliwość wystąpienia MPD przekraczają 99%. Okazało się, że poza skrajnymi przypadkami nie można na podstawie śródporodowego monitorowania FHR wiarygodnie przewidzieć wystąpienia uszkodzenia mózgu. Po drugie, większość przypadków mózgowego porażenia dziecięcego powstaje na skutek zmian występujących poza okresem porodu, zatem żadna forma śródporodowego monitorowania tętna płodu ani interwencja zabiegowa w czasie porodu nie są w stanie im zapobiec.
Nierealne oczekiwania należy w takiej sytuacji odłożyć na boki skoncentrować się na praktycznych, opartych na dowodach metodach pozwalających maksymalnie zwiększyć potencjalne korzyści płynące ze śródporodowego monitorowania FHR. Niniejszy artykuł stanowi omówienie konsensusu w kwestii stosowanego obecnie nazewnictwa dotyczącego śródporodowego monitorowania tętna płodu oraz interpretacji jego wyników. Przedstawiono w nim również proste, praktyczne wykorzystanie monitorowania FHR w postępowaniu okołoporodowym. W przygotowaniu artykułu oparto się na szczegółowym przeglądzie piśmiennictwa obejmującego publikacje American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG), American Academy of Pediatrics (AAP), National Institute of Child Health and Human Development (NICHD) oraz International Cerebral Palsy Task Force.
Coraz liczniejsze dowody wskazują, że standaryzacja postępowania śródporodowego może ograniczyć liczbę nieprawidłowych wyników położniczych oraz skarg z tytułu odpowiedzialności zawodowej. Przez wiele lat próby standaryzacji monitorowania FHR utrudniał jednak brak konsensusu w tej kwestii. Z kolei brak standardów opracowanych na podstawie dowodów naukowych pozostawiał klinicystów bez jasnych wytycznych, co często było przyczyną bezpodstawnych oskarżeń o błąd w sztuce lekarskiej.
W ostatnim czasie dokonał się znaczny postęp w kierunku wypracowania konsensusu w kwestii monitorowania FHR, dzięki czemu perspektywa powstania standardów stała się realna. Potencjalne standardy powinny odzwierciedlać oparty na dowodach konsensus obecny w aktualnym piśmiennictwie. Ponadto powinny one być przejrzyste, praktyczne i łatwe do zapamiętania. W pierwszej kolejności należy zacząć od przeanalizowania metody monitorowania FHR w aspekcie jej podstawowych elementów: definicji pojęć, interpretacji rejestrowanych zmian oraz związanego z nimi postępowania.