Znieczulenie w położnictwie

Celem prezentowanego stanowiska jest przedstawienie położnikom dostępnych metod zwalczania bólu, aby ułatwić im możliwość porozumienia z anestezjologami, co pozwoli na zwiększenie komfortu pacjentek z jednoczesnym ograniczeniem potencjalnej chorobowości i śmiertelności matek i noworodków.

Wprowadzenie

Ból porodowy
Skurcze mięśnia macicy i rozwieranie szyjki macicy są przyczyną bólu trzewnego (od Th-10 do L-1). W miarę postępu akcji porodowej zstępowanie główki płodu i późniejszy ucisk na dno miednicy, pochwę i krocze powodują ból somatyczny przenoszony za pośrednictwem nerwu sromowego (S2-4). Teoretycznie metody zwalczania bólu w położnictwie powinny działać na obydwa źródła bólu u rodzących.

Dostępne metody anestezji i analgezji

Leki podawane pozajelitowo
Dostępne są różne leki z grupy agonistów receptorów opioidowych i opioidów o działaniu agonistyczno-antagonistycznym, służące do analgezji systemowej (tab. 1). Preparaty te mogą być podawane w powtarzanych dawkach na żądanie pacjentki lub za pomocą samodzielnie kontrolowanego przez rodzącą dozowania leku. Ostatnie doniesienia sugerują, że działanie przeciwbólowe leków podawanych pozajelitowo podczas porodu ma niewielkie znaczenie, a główny mechanizm działania polega na głębokiej sedacji. W randomizowanych badaniach klinicznych, porównujących zastosowanie frakcjonowanych dawek meperydyny, nalbufiny, butorfanolu lub kontrolowanego przez pacjentki przyjmowania meperydyny ze znieczuleniem regionalnym, wykazano, że podawanie leków drogą pozajelitową wiązało się ze znacznie wyższymi wartościami w wizualnej, analogowej skali bólu. Z wyjątkiem dużych dawek meperydyny, podawanej w kontrolowanej przez pacjentki analgezji (średnia dawka: 139 mg; 24%>200 mg), stosowanie pozajelitowe leków charakteryzował brak zmiany lub minimalne zmniejszenie w skali odczuwania bólu. Kiedy pacjentki otrzymują duże dawki meperydyny, liczba dzieci wymagających po urodzeniu leczenia naloksonem wzrasta jednak czterokrotnie w porównaniu z pacjentkami, u których zastosowano znieczulenie zewnątrzoponowe.
Chociaż znieczulenie regionalne powoduje najlepsze zniesienie bólu, część kobiet wyraża zadowolenie z poziomu analgezji uzyskanego za pomocą leków narkotycznych, jeżeli zastosowano wystarczająco duże dawki. U pacjentek otrzymujących tak duże dawki istnieje jednak ryzyko zachłyśnięcia i wystąpienia ostrej niewydolności oddechowej. Zastosowanie preparatów krócej działających, takich jak fentanyl, w kontrolowanej przez pacjentkę analgezji może zmniejszyć w pewnym stopniu zagrożenie noworodka spowodowane meperydyną. Decyzja o zastosowaniu preparatów podawanych pozajelitowo do zwalczania bólu porodowego powinna być podejmowana we współpracy z pacjentką i po wcześniejszym dokładnym przedstawieniu ryzyka i korzyści związanych z tą metodą.