Streszczenie
Według danych World Health Organization (WHO) schorzenia związane z nadciśnieniem tętniczym są obecnie wiodącą przyczyną zgonów matek i odpowiadają za 16,1% zgonów w ciągu dwóch ostatnich dekad w krajach rozwiniętych. Nadciśnienie tętnicze wikła około 12-22% wszystkich ciąż i obejmuje szeroki zakres rozpoznań, wyodrębnionych na podstawie wieku ciążowego, w którym wystąpią obawy choroby, i obecności białkomoczu (tab. 1).
Chociaż stan przedrzucawkowy występuje w 5-8% ciąż, ciężki stan przedrzucawkowy rozpoznawany jest zaledwie w 0,6-1,2%. Zgodnie z definicją ciężki stan przedrzucawkowy rozpoznawany jest w przypadkach skurczowego ciśnienia tętniczego przekraczającego wartość 160 mm Hg lub ciśnienia rozkurczowego wyższego niż 110 mm Hg, z towarzyszącym białkomoczem przekraczającym 5 g/24 h lub 3 plusy w teście paskowym oraz klinicznymi lub laboratoryjnymi objawami uszkodzenia narządów (nerek, wątroby,...), lub bez nich. Czynniki ryzyka stanu przedrzucawkowego można podzielić na stany współwystępujące lub sprzyjające wystąpieniu choroby, czynniki demograficzne oraz wywiad położniczy. Do pacjentek grupy największego ryzyka wystąpienia stanu przedrzucawkowego należą chore na cukrzycę, nadciśnienie przewlekłe, choroby autoimmunologiczne, zespół antyfosfolipidowy, przewlekłą niewydolność nerek oraz pacjentki ze stwierdzonym polimorfizmem DD genu konwertazy angiotensyny (angiotensinogen-converting enzyme DD, ACE-DD), niedoborem białka C czy S. Ryzyko zwiększają również czynniki demograficzne, takie jak pochodzenie afroamerykańskie, otyłość, bardzo młody lub zaawansowany wiek matki oraz czynniki położnicze – pierworództwo, ciąża wielopłodowa, stan przedrzucawkowy w wywiadzie oraz zaśniad groniasty.
Powikłania i postępowanie
Ciężki stan przedrzucawkowy jest złożoną chorobą cechującą się stopniowym pogarszaniem stanu ciężarnej, o przebiegu trudnym do przewidzenia w czasie. Tradycyjne postępowanie obejmowało przyspieszone ukończenie ciąży jako ostateczne i jedyne skuteczne leczenie ciężkiego stanu przedrzucawkowego, zapobiegające wystąpieniu potencjalnej niewydolności wielonarządowej. Poważne powikłania matczyne ciężkiego stanu przedrzucawkowego obejmują napady drgawek toniczno-klonicznych (rzucawka), oddzielenie łożyska, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, niewydolność nerek, krwiak lub pęknięcie wątroby, obrzęk płuc, zespół ostrej niewydolności oddechowej, odwarstwienie siatkówki, zawał mięśnia sercowego, zapalenie trzustki, udar i zgon. Powikłania płodowe obejmują wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu, niedotlenienie i kwasicę, małowodzie, powikłania neurologiczne (także późno się ujawniające) oraz zgon płodu. Aktualny standard opieki zakłada zatem bezwarunkowe natychmiastowe ukończenie ciąży u pacjentek z ciężkim stanem przedrzucawkowym wyłącznie w przypadkach, kiedy powikłanie to wystąpiło w 34 tygodniu ciąży lub później.