Elementarz echokardiograficzny: ultrasonografia tętnic szyjnych i kręgowych

Ogólne zasady ultrasonograficznej oceny tętnic szyjnych i kręgowych Do oceny ultrasonograficznej tętnic szyjnych i kręgowych używa się głowicy naczyniowej o częstotliwości 7-10MHz. Ocena tętnic szyjnych najczęściej przeprowadzana jest w pozycji leżącej na wznak z głową lekko odchyloną do tyłu i bocznie do strony badanej. Dopuszczalne są różne ustawienia badającego – za głową chorego lub obok niego. Istotne jest, aby za pomocą płynnego ruchu głowicą ultradźwiękową uzyskać optymalny obraz naczyń. Badanie obejmuje ocenę naczyń w prezentacji B – w płaszczyźnie poprzecznej i podłużnej, badanie znakowane kolorem i badanie z użyciem doplera spektralnego. Wymagana jest ocena porównawcza strony prawej i lewej. Zaleca się wykonanie wstępnej orientacyjnej oceny zmian, a następnie dokładnej oceny tętnic głównych i ich odgałęzień w kolejności anatomicznej wzdłuż szyi. Ważne jest wykonanie badania w wielu projekcjach, tak aby uzyskać trójwymiarową rekonstrukcję naczynia. Wnioski należy stawiać na podstawie łącznej oceny całego badania – zarówno zmian morfologicznych, jak i zmian przepływu. Etapy badania tętnic szyjnych BADANIE TĘTNIC SZYJNYCH W PREZENTACJI B Pierwszy etap badania tętnic szyjnych (ocena naczyń w prezentacji B) obejmuje:

• Uwidocznienie tętnic szyjnych w przekroju poprzecznym. Badanie należy rozpocząć od podstawy szyi. Po stronie prawej najczęściej można zobrazować dalszy odcinek pnia ramienno-głowowego i odejście tętnicy szyjnej wspólnej (CCA – common carotid artery) oraz tętnicy podobojczykowej (SA – subclavian artery) prawej. Po stronie lewej widoczna jest jedynie CCA. Naczynia w przekroju poprzecznym należy zobrazować na całym przebiegu, aż do ich podziału, a następnie tętnicę szyjną wewnętrzną (ICA – internal carotid artery) i tętnicę szyjną zewnętrzną (ECA – external carotid artery), tak wysoko jak to możliwe. Najczęściej ICA ma większą średnicę, jest położona bocznie i do tyłu w stosunku do ECA. Taka wstępna ocena pozwala określić przebieg naczyń, wysokość podziału CCA i obecność zmian miażdżycowych.
• Uwidocznienie tętnic szyjnych w przekroju podłużnym. Badanie należy rozpocząć od podstawy szyi. Najlepiej uzyskać taki obraz, kontynuując badanie w projekcji porzecznej, obracając głowicę o ok. 90° i optymalizując podłużny przekrój odpowiednio do indywidualnych warunków anatomicznych. Należy zobrazować naczynia w wielu podłużnych przekrojach, aby uwidocznić opuszkę oraz podział CCA na ICA i ECA. U części badanych (40%) możliwe jest zobrazowanie w jednej płaszczyźnie wszystkich trzech naczyń (ryc. 1), ale zazwyczaj niezbędne jest uzyskanie oddzielnych obrazów dla ICA i ECA. Częstym problemem jest odróżnienie ICA od ECA, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku, u których ICA jest wydłużona i ma kręty przebieg.