Różnicujący czynnik wzrostu 15 – biomarker o potencjalnym znaczeniu w kardiologii

W makrofagach i innych komórkach lub tkankach ekspresja GDF-15 nasila się znacznie wskutek uszkodzenia, niedokrwienia lub stymulacji przez prozapalne cytokiny i wolne rodniki tlenowe. W prawidłowych warunkach mięsień sercowy nie produkuje GDF-15. Jego ekspresja, a następnie sekrecja przez kardiomiocyty indukowana jest niedokrwieniem i uszkodzeniem reperfuzyjnym mięśnia sercowego, a także jego niewydolnością. W warunkach ostrego niedokrwienia endogenny GDF-15 wykazuje właściwości kardioprotekcyjne, ograniczając rozległość uszkodzenia miokardium. Podobne działanie wykazywał rekombinowany GDF-15 in vitro, ograniczając apoptozę w hodowli kardiomiocytów wywołaną symulowanym niedokrwieniem i uszkodzeniem reperfuzyjnym. Ponadto GDF-15 działa ochronnie na mięsień sercowy poprzez ograniczanie zapalenia i przerostu, co może spowalniać rozwój niewydolności serca. GDF-15 w ostrych zespołach wieńcowych Stężenie GDF-15 w surowicy wzrasta wcześnie (w momencie przyjęcia do szpitala) u co najmniej dwóch trzecich pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym, zarówno bez uniesienia, jak i z uniesieniem odcinka ST. Największe badanie dotyczące GDF-15 u osób z ostrym zespołem wieńcowym bez uniesienia ST (n=2081) przeprowadzili Wollert i wsp. U tych pacjentów (pochodzących z badania GUSTO-IV) oznaczano stężenie GDF-15 w momencie przyjęcia do szpitala i następnie rejestrowano zgony przez 12 miesięcy. U dwóch trzecich pacjentów stężenie GDF-15 było podwyższone >1200 ng/l (górna granica dla grupy kontrolnej), w tym u jednej trzeciej >1800 ng/l. Kolejne tercyle stężenia GDF-15 były związane ze zwiększonym ryzykiem zgonu (umieralność ogólna) w ciągu roku (1,5; 5,0 i 14,1%; p <0,001). Analiza statystyczna (metodą regresji Coxa) wykazała, że z markerów biochemicznych tylko GDF-15 i NT-proBNP były niezależnie związane z roczną umieralnością. GDF-15 okazał się silnym markerem ryzyka zgonu w ciągu roku wśród pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym bez uniesienia ST (pole pod krzywą ROC 0,757; najlepszy punkt odcięcia 1808 ng/l). Do ciekawych ustaleń omawianego badania należy stwierdzenie braku istotnej dynamiki zmian stężenia GDF-15 w ciągu kilkudziesięciu godzin od początku objawów ostrego zespołu wieńcowego (ryc. 1) oraz brak korelacji stężeń tego markera ze stężeniami troponin.