Wirtualna rzeczywistość – nowe metody szkoleń w dziedzinie przezskórnych zabiegów endowaskularnych

Rozwój technik małoinwazyjnych w medycynie to ogromny postęp związany z ograniczeniem urazu operacyjnego, ale również nowe wyzwanie dla lekarzy. Z chirurgicznego punktu widzenia operatorzy tracą możliwość fizykalnej oceny czucia zarówno tkanek, jak i narzędzi. Ponadto klinicyści muszą się nauczyć koordynować ocenę dwuwymiarowego obrazu z monitora oraz manipulować oprzyrządowaniem przy użyciu rąk i nóg. Te trudności operatorskie i ogólnosystemowy cel ograniczenia błędów medycznych są nie lada wyzwaniem dla współczesnego lekarza, a także systemu szkoleń młodych adeptów procedur małoinwazyjnych w Polsce i na całym świecie.

Rys historyczny

Początek szkolenia przy użyciu wirtualnych technik symulatorowych (virtual reality simulator, VRS) sięga roku 1920, kiedy Edward Link zaprojektował i opisał pierwszy symulator lotu, który po latach stał się podstawą szkolenia młodych pilotów. W medycynie pierwszy VRS został wprowadzony w chirurgii w roku 1991. Jego zastosowanie i powszechne użycie spotkało się jednak ze sceptycznym nastawieniem środowiska medycznego. Dopiero 15 lat później Grantcharov i wsp. opublikowali na łamach British Journal of Surgery wyniki pierwszego i jedynego do tej pory randomizowanego prospektywnego badania, w którym potwierdzono korzyści z VRS w zabiegach laparoskopowych. Lekarze rezydenci, którzy zostali przeszkoleni przy użyciu VRS, popełnili statystycznie mniej błędów podczas laparoskopowego usunięcia pęcherzyka żółciowego w porównaniu z grupą przeszkoloną metodami standardowymi. Podobne wyniki zostały przedstawione przez Seymoura i wsp., którzy wykazali, że grupa adeptów poddanych treningowi przy użyciu VRS wykonała operacje nie tylko o 30% szybciej, ale również popełniła 6 razy mniej błędów. Wirtualne techniki symulacyjne zyskały powszechne uznanie i zostały oficjalnie zaakceptowane przez American College of Surgeons w roku 2002. FDA z kolei wymogło na operatorach wykonujących przezskórną angioplastykę tętnic szyjnych (carotid artery stenting, CAS) ukończenie szkolenia Carotid Artery Stenting Education System (CASES), którego integralną częścią jest VRS.
Pierwsze endowaskularne VRS dedykowane kardiologii interwencyjnej opisał Dawson w roku 2000.Obecnie istnieją co najmniej 3 wysokiej jakości symulatory:
• Angio Mentor (Simbionix, Ohio, Stany Zjednoczone),
• Procedicus Vascular Intervention Simulation Trainer (VIST, Mentice, Szwecja),
• Medical Simulation SimSuite (Medical Simulation Corporation, Colorado, Stany Zjednoczone).
Wszystkie modele mają podobną budowę i składają się z jednostki mechanicznej – symulującej pacjenta, monitora lub monitorów oraz wysokiej jakości komputera – jednostki centralnej. VIST w odróżnieniu od pozostałych symulatorów posiada funkcję realtime tectile feedback umożliwiającą realne odczuwanie oporów tkanek podczas zabiegu. Instrumenty używane podczas symulacji to w większości narzędzia stosowane w codziennej praktyce lub ich modyfikacje. Powyższe systemy mają rozbudowane moduły endowaskularne umożliwiające różne szkolenia, np.:
• moduł tętnic wieńcowych,
• moduł tętnic szyjnych,
• moduł tętnic nerkowych,
• moduł tętnic biodrowych.