Streszczenie
Do ostrych zespołów wieńcowych zaliczamy choroby o poważnym rokowaniu, związane z istotnym ryzykiem zgonu lub niedokrwiennego uszkodzenia serca. Wybór właściwego postępowania diagnostycznego zależy od właściwej oceny ryzyka, niezbędnej do ustalenia stopnia zagrożenia, oraz wyboru optymalnego postępowania terapeutycznego. We wczesnej stratyfikacji ryzyka pacjenta z OZW bierze się pod uwagę istotne informacje kliniczne: dane z wywiadu, badanie przedmiotowe, zmiany w zapisie elektrokardiograficznym oraz stężenie markerów martwicy mięśnia sercowego. Jednak właściwa, a zarazem szybka diagnostyka zawału (zwłaszcza zawału bez uniesienia odcinka ST) nie jest w pełni możliwa u dużej części pacjentów, zwłaszcza w początkowym okresie. Skutkuje to niekiedy znacznym opóźnieniem we wdrożeniu leczenia rewaskularyzacyjnego.
EPIDEMIOLOGIA
W przeciwieństwie do częstości zawału serca z uniesieniem odcinka ST częstość OZW bez uniesienia odcinka ST, w tym zwłaszcza zawału serca bez uniesienia odcinka ST, jest trudniejsza do oszacowania. Ogólnopolski rejestr OZW, zwany w skrócie rejestrem śląskim, dostarczył po raz pierwszy dokładnych, wiarygodnych i rzetelnych danych na temat epidemiologii ostrych zespołów wieńcowych w Polsce w latach 2003-2005.
Ekstrapolacja danych z tego rejestru na populację całej Polski daje ponad 150 000 hospitalizacji rocznie z powodu OZW, co oznacza prawie 4000 chorych na milion mieszkańców. Dane z rejestru potwierdzają tendencję do zwiększania częstości OZW bez przetrwałego uniesienia odcinka ST, czyli niestabilnej choroby niedokrwiennej (unstable angina, UA), lub zawału bez przetrwałego uniesienia odcinka ST (non-ST elevation myocardial infarction, NSTEMI) w porównaniu z OZW z uniesieniem odcinka ST (ST elevation myocardial infarction, STEMI). Rocznie ok. 50 000 chorych (31,2%) jest hospitalizowanych z powodu STEMI, 60 000 (42,25%) z powodu UA, a 30 000 z powodu NSTEMI.
Liczba ta nie uwzględnia zgonów przedszpitalnych oraz przypadków nierozpoznanych i nieleczonych. Należy więc zakładać, że wraz ze wzrostem liczby specjalistycznych ośrodków kardiologii inwazyjnej, pełniących 24-godzinne dyżury hemodynamiczne, oraz po wprowadzaniu zintegrowanego systemu ratownictwa medycznego, a zwłaszcza zwiększeniu świadomości chorych, liczba ta będzie rosła.
Rokowanie pacjentów z NSTEMI w odniesieniu do śmiertelności wewnątrzszpitalnej jest nieznacznie lepsze niż pacjentów ze STEMI. W obserwacji półrocznej i rocznej natomiast śmiertelność pacjentów NSTEMI jest większa.
KLASYFIKACJA OSTRYCH ZESPOŁÓW WIEŃCOWYCH
Termin ostre zespoły wieńcowe obejmuje niestabilną chorobę wieńcową, zawał serca oraz niektóre przypadki nagłego zgonu sercowego. Pacjenci z OZW to bardzo zróżnicowana grupa pod względem cech klinicznych, elektrokardiograficznych i rokowania wczesnego oraz odległego. Jedną grupę stanowią chorzy z zaostrzeniem dławicy piersiowej, ale bez dokonanej martwicy miokardium, drugą – chorzy, u których martwica objęła, w zależności od zakresu unaczynienia, różny obszar mięśnia sercowego. Obecnie OZW klasyfikuje się na podstawie badania elektrokardiograficznego i wyników oznaczeń markerów biochemicznych (ryc. 1). Klasyfikacja pozwala wyodrębnić dwie zasadnicze grupy ostrych zespołów wieńcowych:
• OZW z przetrwałym uniesieniem odcinka ST,
• OZW bez przetrwałego uniesienia odcinka ST.
Na podstawie wyników badań markerów biochemicznych pacjentów można zakwalifikować do trzech grup:
• chorzy z OZW z przetrwałym uniesieniem odcinka ST, u których wynik oznaczenia markera martwicy mięśnia sercowego jest dodatni (chorzy z zawałem STEMI),
• chorzy z OZW bez przetrwałego uniesienia odcinka ST i z dodatnim wynikiem oznaczenia markera martwicy mięśnia sercowego (chorzy z zawałem NSTEMI),
• chorzy z ujemnym wynikiem oznaczenia markera martwicy mięśnia sercowego, potwierdzonym ponownym oznaczeniem po kilku godzinach (chorzy z niestabilną chorobą wieńcową).