Zmiany w zasadach profilaktyki infekcyjnego zapalenia wsierdzia – wytyczne ESC 2009

Przez ponad 50 lat profilaktyczne stosowanie antybiotyków u chorych z grup ryzyka rozwoju infekcyjnego zapalenia wsierdzia było standardową praktyką kardiologiczną i stomatologiczną. Ryzyko to było klasyfikowane jako duże (IZW w wywiadzie, protezy, wady wrodzone), pośrednie (nabyte wady zastawkowe, wypadanie płatka zastawki mitralnej z niedomykalnością [IM], kardiomiopatia przerostowa, dwupłatkowa zastawka aortalna) oraz małe (ASD, stan po korekcji ASD, VSD, PDA, wypadanie płatka zastawki mitralnej bez IM, stan po CABG, stan po wszczepieniu stymulatora lub ICD). Wcześniejsze standardy zalecały profilaktykę przeciwbakteryjną w grupie chorych dużego i pośredniego ryzyka w przypadku wykonywania większości procedur stomatologicznych, zabiegów w obrębie układu oddechowego, dróg żółciowych, dróg moczowych i procedur gastrologicznych. Obecne wytyczne ograniczają stosowanie profilaktyki antybiotykowej jedynie do chorych z grupy dużego ryzyka, u których wykonywane są zabiegi stomatologiczne na błonie śluzowej dziąseł i w okolicy przywierzchołkowej zębów lub w czasie których dochodzi do naruszenia śluzówki jamy ustnej. Podobne zalecenia zostały opublikowane przez American Heart Association w 2007 roku. Oba towarzystwa naukowe za najważniejsze uznały zmiany dotyczące zasad profilaktyki antybiotykowej.
Zgodnie z danymi z piśmiennictwa infekcyjne zapalenie wsierdzia rozpoznawane jest najczęściej u chorych w wieku 36-69 lat, a częstość jego występowania szacuje się na 3,6 przypadku na 100 000 osobolat (zakres 0,3-22,4). Częstość występowania IZW wzrasta z wiekiem od 5 przypadków na 100 000 osobolat u osób poniżej 50 r.ż. do 15 przypadków wśród osób w wieku powyżej 65 lat. Śmiertelność szpitalną z powodu infekcyjnego zapalenia wsierdzia ocenia się na 16% (zakres 11-26%). Mimo znacznego postępu w rozpoznawaniu i leczeniu IZW w ostatnich 30 latach nie stwierdzono zmniejszenia zapadalności na tę chorobę oraz śmiertelności z nią związanej, obserwuje się jednak istotne zmiany demograficzne w populacji chorych. Infekcyjne zapalenie wsierdzia obecnie najczęściej rozpoznaje się u osób starszych z miażdżycą naczyń, pacjentów hemodializowanych, biorców narządów i osób przewlekle leczonych dożylnie, w tym narkomanów. Obserwuje się również wzrost częstości IZW rozwijającego się jako następstwo inwazyjnych procedur medycznych u chorych bez wad zastawkowych, z nierozpoznaną wcześniej chorobą zastawkową i ze sztucznymi zastawkami.