Streszczenie
42-letni mężczyzna został przyjęty na oddział intensywnej opieki medycznej (OIOM) z powodu zaostrzenia astmy oskrzelowej w przebiegu pozaszpitalnego zapalenia płuc. Jest leczony cefotaksymem, azytromycyną, salbutamolem w nebulizacji i hydrokortyzonem dożylnie. Wywiad w kierunku cukrzycy jest ujemny. Wkrótce po przyjęciu stężenie glukozy we krwi tętniczej wynosiło 105 mg/dl (5,8 mmol/l), a następnego dnia wzrosło do 195 mg/dl (10,8 mmol/l). Stężenie hemoglobiny glikowanej wynosi 5,3%. Czy należy leczyć to zwiększone stężenie glukozy?
Problem kliniczny
Hiperglikemia stresowa to wzrost stężenia glukozy we krwi w przebiegu ostrej choroby. Do czynników przyczyniających się do hiperglikemii w przebiegu ciężkiej choroby należą: uwalnianie hormonów stresu (np. adrenaliny i kortyzolu), stosowanie leków, takich jak egzogenne glikokortykosteroidy i katecholaminy, a także uwalnianie mediatorów w przypadku posocznicy lub urazu chirurgicznego (ryc. 1), które hamują uwalnianie i działanie insuliny, zwiększając w ten sposób glukoneogenezę, hamując syntezę glikogenu oraz upośledzając zależny od insuliny wychwyt glukozy przez tkanki. Glukoza podawana dożylnie, często wykorzystywana do żywienia parenteralnego i jako roztwór do podawania antybiotyków, również przyczynia się do hiperglikemii.
Nie wykazano jednoznacznie, aby hiperglikemia na OIOM-ie wiązała się z gorszym rokowaniem u pacjentów z wcześniej rozpoznaną cukrzycą. Powiązano natomiast hiperglikemię z gorszym rokowaniem u pacjentów bez wcześniejszego rozpoznania cukrzycy, przyjmowanych na OIOM, a zwłaszcza u pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym lub udarem mózgu. Związek ten odzwierciedla często nasilenie choroby podstawowej (u ciężej chorych pacjentów istnieje większe prawdopodobieństwo wystąpienia hiperglikemii), ale sama hiperglikemia również może przyczyniać się do chorobowości. Dane obserwacyjne wskazują, że w przypadku stężenia glukozy w przedziale 79-200 mg/dl (4,4-11,0 mmol/l) czas ekspozycji na większe stężenia glukozy wykazuje odwrotny związek z przeżywalnością.
Zaproponowano kilka hipotetycznych mechanizmów szkodliwego działania hiperglikemii (ryc. 1). Wśród nich być może najważniejszym czynnikiem niekorzystnego rokowaniau pacjentów w ciężkim stanie klinicznym jest zwiększona podatność na posocznicę. Brakuje jednak danych, aby określić wartość progową, powyżej której zwiększone stężenie glukozy zaczyna szkodliwie wpływać na tkanki.
Dodaj do ulubionych