Streszczenie
Materiał do badań mikrobiologicznych, cytologicznych i histologicznych pozyskuje się za pomocą różnego rodzaju szczotek, szczypiec i igieł, pod kontrolą wzroku lub fluoroskopową. Odkrycie zjawiska fluorescencji z następową analizą fal emitowanych przez cząsteczki (fluorofory) obecne w komórkach i tkankach po poddaniu ich emisji promieniowania nadfioletowego o długości fali powyżej 405 nm pozwoliło na diagnostykę wczesnych zmian nowotworowych zlokalizowanych w oskrzelach. Fluorescencja wzbudzona z wykorzystaniemmieszaniny oligomerów porfirynowych, a w ostatnim czasie także kwasu 5-aminolewulinowego (5-ALA) w formie inhalacyjnej zwiększyła skuteczność wykrywania zmian dysplastycznych oraz wczesnych zmian nowotworowych. Ujawnienie samoistnej emisji światła komórek i tkanek przez endogenne fluorofory, tj. składniki tkanki łącznej, koenzymy, aminokwasy aromatyczne, po naświetleniu wiązką światła ultrafioletowego (tzw. autofluorescencja) przyczyniło się do konstrukcji urządzenia LIFE (lung imaging fluorescence endoscopy) wykorzystującego różnice w emisji światła i umożliwiającego ich pomiar. Okazało się bowiem, że tkanki zdrowe „świecą” mocniej i emitują widmo barwy zielonej, natomiast obszary zmienione chorobowo, tłumiąc sygnał otaczającej tkanki, są widoczne w paśmie barwy czerwonej. Zminiaturyzowanie głowicy ultradźwiękowej pozwoliło na ultrasonograficzne badanie endoskopowe (EBUS – endobronchial ultrasound) oskrzeli oraz struktur śródpiersia. Zdecydowaną nowością w diagnostyce podejrzanych o rozrost nowotworowy zmian obwodowych płuc jest elektromagnetyczna nawigacja. Konstrukcja endoskopów nowej generacji pozwala na uzyskanie bardzo dobrej jakości obrazu powiększonego ok. 110 razy (high magnification bronchovidescopy). Obrazowanie tkanki w wąskim paśmie światła (NBI – narrow band imaging) stanowi nowoczesną metodę wykrywania zmian patologicznych, zwłaszcza drobnych naczyń, we wczesnym okresie procesu onkogenezy. Najnowszymi osiągnięciami mającymi zastosowanie w pneumonologii są konfokalna mikroskopia fluorescencyjna (FCFM – fibered confocal fluorescence microscopy) i endoskopowa optyczna tomografia koherencyjna (EOCT – endoscopic optical coherence tomography). Obecnie ok. 90% badań bronchofiberoskopowych jest wykonywanych w celach diagnostycznych. Istnieją jednak pewne sytuacje kliniczne, gdy zarówno endoskopia dróg oddechowych, jak i zabiegi z nią związane są przeprowadzane w celach leczniczych, np. konieczność toalety drzewa oskrzelowego, usuwania ciał obcych, aplikacji leków mukolitycznych i przeciwbakteryjnych, terapii fotodynamicznej wczesnych zmian nowotworowych, termoplastyki w leczeniu astmy oskrzelowej czy też zachowawczego leczenia rozedmy płuc (protezy wewnątrzoskrzelowe). Techniki inwazyjne w diagnostyce i leczeniu zakażeń układu oddechowego Zapalenie dolnych dróg oddechowych jest stanem patologicznym obejmującym tchawicę, oskrzela oraz miąższ płuc. Czynnikami wywołującymi ten proces są najczęściej bakterie, zarówno tlenowe, jak i beztlenowe, oraz wirusy. Rzadziej patogenami odpowiedzialnymi za jego rozwój są grzyby, pierwotniaki, czynniki fizyczne lub chemiczne. W celu właściwego leczenia zmian konieczne jest ustalenie czynnika etiologicznego odpowiedzialnego za rozwój procesu zapalnego. Wybór metody diagnostycznej jest uzależniony od technicznych możliwości ośrodka i laboratorium mikrobiologicznego, przede wszystkim zaś od doświadczenia klinicznego lekarza ustalającego rozpoznanie. W diagnostyce mikrobiologicznej jednym z kryteriów świadczących o aktywności zakażenia jest ilościowe określenie liczby kolonii bakteryjnych (CFU – colony forming unit) w 1ml płynu. Liczba ta jest różna w zależności od stosowanej metody. Podczas gdy dla plwociny wartość 105 CFU/ml stanowi znamienną liczbę jednoznacznie przemawiającą za zakażeniem, dla płynu pochodzącego z płukania oskrzelowo-pęcherzykowego wartość ta wynosi 104 CFU/ml, a dla zabezpieczonych metod pobierania materiału 103 CFU/ml. Przydatne diagnostycznie jest również barwienie pobranego materiału metodą Grama w celu identyfikacji bakterii; ważne jest również to, że wynik uzyskiwany jest w ciągu kilkunastu minut. Badanie plwociny samoistnie odkrztuszonej lub indukowanej hipertonicznym roztworem chlorku sodu jest co prawda najprostszym sposobem identyfikacji bakterii, jednak przydatność uzyskanego w ten sposób materiału może być niewielka ze względu na możliwość zanieczyszczenia drobnoustrojami kolonizującymi górne drogi oddechowe. Inne metody pozyskiwania materiału w dużym stopniu minimalizują kontaminację lub też całkowicie ją eliminują, jednak są bardziej inwazyjne oraz wiążą się zmożliwością wystąpienia powikłań miejscowych i ogólnych. Należy do nich pobieranie wydzieliny przez nakłucie tchawicy (TTA – transtracheal aspiration) lub ściany klatki piersiowej (TTNA – transthoracic needle aspiration). Zastosowanie bronchofiberoskopii oraz dodatkowych technik z nią związanych umożliwiło uzyskanie w bezpieczny sposób materiału z drzewa oskrzelowego i z przestrzeni pęcherzykowej.
Dodaj do ulubionych