Streszczenie
Wprowadzenie
W USA obciążenie związane z ostrym zapaleniem ucha środkowego (OZUŚ) jest ogromne. Wśród dzieci w wieku szkolnym schorzenie to jest najczęstszym powodem wizyt u lekarza. Statystycznie 83% dzieci do 3. r.ż. przejdzie co najmniej jeden epizod OZUŚ. Przed 2000 r. (kiedy wprowadzono siedmiowalentną szczepionkę przeciwko pneumokokom) liczbę wizyt lekarskich spowodowanych OZUŚ szacowano na 24,5 mln, a ich roczny koszt na 5 mld dol. OZUŚ jest zarazem najczęstszą w USA przyczyną przepisywania leków przeciwbakteryjnych dzieciom (ok. 15 mln recept rocznie) i z tego powodu stanowi istotny czynnik wpływający na narastanie oporności bakterii na te leki. Zjawisko to staje się ważnym problemem w praktyce klinicznej. Obawy dotyczące wzrostu wskaźników oporności na leki przeciwbakteryjne oraz zwiększających się kosztów opieki zdrowotnej zwróciły uwagę środowiska medycznego i opinii publicznej na potrzebę rozważnego stosowania tej grupy leków. Ponadto rosnąca lekooporność wielu patogenów będących czynnikami etiologicznymi OZUŚ doprowadziła do częstszego wybierania leków przeciwbakteryjnych o szerokim spektrum działania, które są z reguły droższe. Niekiedy lekarze przepisują leki przeciwbakteryjne z altruistycznych pobudek, kierując się względami socjoekonomicznymi. Placówki dziennej opieki nad dziećmi nie przyjmują dzieci chorych ani z gorączką, więc jeśli oboje rodzice pracują, jeden z nich musi wziąć zwolnienie na opiekę nad dzieckiem, co wiąże się z utratą części wynagrodzenia. Należy jednak pamiętać, że zastosowanie leku przeciwbakteryjnego nie przynosi natychmiastowego efektu, korzyści obserwuje się nie wcześniej niż po upływie 24 h od rozpoczęcia terapii. Ponadto placówki dziennej opieki nad dziećmi nie przyjmują także dzieci z biegunką, a niezwłoczne włączenie leczenia przeciwbakteryjnego w OZUŚ zwiększa dwukrotnie częstość występowania biegunki w porównaniu z metodą wstępnej obserwacji. Większość objawów OZUŚ ustępuje samoistnie i niezależnie od zastosowanej terapii lekami przeciwbakteryjnymi. Od 1998 r. New York State Department of Health Patient Safety Center zajmuje się zagadnieniami takimi jak: trafność diagnostyczna, rozważne i oparte na dowodach stosowanie leków przeciwbakteryjnych oraz ich postrzeganie przez rodziców i lekarzy, a także edukacja. Efektem prac komitetu New York State Otitis Project było opracowanie Observation Option Toolkit – zestawu materiałów informacyjnych dotyczących metody obserwacji. Materiały te trafiły do 40 tys. pediatrów oraz lekarzy rodzinnych. Gdy lekarze dostrzegli problem lekooporności drobnoustrojów oraz niepewności stawianej diagnozy, działania komitetu spotkały się z powszechnym poparciem. Wielu lekarzy obawiało się jednak, że metoda ta nie zostanie zaakceptowana przez rodziców i opiekunów, jeśli nie będzie rekomendowana przez American Academy of Pediatrics (AAP) lub American Academy of Family Physicians (AAFP). Mimo że wymienione organizacje poparły stosowanie tej metody, wciąż budzi ona kontrowersje. Lekarze obawiają się, że rodzice nie zaakceptują takiego postępowania, ponieważ w przypadku rodzin, w których oboje rodzice pracują, rozwiązanie takie jest niepraktyczne i wiąże się z dodatkowymi kosztami. Przeprowadzone na dużą skalę badania naukowe dotyczące tych wytycznych poddano wnikliwej analizie. Z drugiej strony metoda obserwacji ma swoich zwolenników i zyskała akceptację wielu rodziców. Definicje
W trakcie dyskusji dotyczącej ostrego zapalenia ucha środkowego pojęcia „czujne wyczekiwanie” (watchful waiting) oraz „obserwacja” (observation) były używane zamiennie. Od czasu opublikowania wytycznych praktyki klinicznej dotyczących rozpoznawania i leczenia ostrego zapalenia ucha środkowego oraz wysiękowego zapalenia ucha środkowego wspomniane terminy rozróżniono i nadano im odrębne znaczenie. „Czujnym wyczekiwaniem” określa się trzymiesięczny okres monitorowania dziecka chorującego na wysiękowe zapalenie ucha środkowego (WZUŚ), bez stosowania leków przeciwbakteryjnych, rozpoczynający się w dniu pojawienia się wysięku (jeśli dzień ten jest znany) lub w dniu ustalenia rozpoznania (jeśli nie można określić początku wysięku). „Obserwacja”, „wstępna obserwacja” lub „metoda obserwacji” u dziecka z OZUŚ to odroczenie włączenia leczenia przeciwbakteryjnego o 48-72 h, podczas których prowadzi się tylko leczenie objawowe.
Dodaj do ulubionych