Wytyczne GOLD – aktualizacja 2009

Cele postępowania w POChP
W wytycznych z 2009 r. powtórzono najważniejszy cel postępowania wyznaczony w wersji pierwotnej raportu, czyli powstrzymanie postępu choroby. Przyznano jednocześnie, że stosowane leczenie nie wpływa na postępujący spadek natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) i że istnieją ograniczone dowody na to, by terapia skojarzona (długodziałające β2 -mimetyki [long acting beta-agonist – LABA] plus glikokortykosteroidy) redukowała szybkość spadku wentylacji u chorych na POChP (szczególnie u chorych z FEV1 <60% wartości należnej). Zatem leczenie farmakologiczne wpływa przede wszystkim na osiągnięcie kolejnych celów postępowania, którymi są złagodzenie objawów choroby (szczególnie duszności wysiłkowej, kaszlu, zaburzeń snu, łaknienia i nastroju) oraz poprawa jakości życia.
Strategia postępowania
Choroba, zanim pojawią się objawy, trwa wiele lat, ale gdy już one wystąpią, nieuzasadnione jest zwlekanie z rozpoczęciem leczenia, które może zahamować postęp POChP (oczywiście bardzo ważne jest też, by pacjent zerwał z nałogiem palenia tytoniu), poprawić jakość życia i, co bardzo ważne, tolerancję wysiłku.
 W wytycznych GOLD 2009 podtrzymano zasady farmakoterapii POChP z edycji 2006. Inaczej niż w astmie, w której dawki leków zależą od nasilenia objawów i mogą być zwiększane lub zmniejszane, w POChP z zasady terapię intensyfikuje się wraz z postępem choroby.Nie rezygnuje się z raz wprowadzonego elementu leczenia, które obejmuje następujące działania: zapobieganie postępowi choroby, stosowanie leków rozszerzających oskrzela i glikokortykosteroidów, rehabilitację i leczenie powikłań (domowa terapia tlenem, operacyjne leczenie rozedmy).
 Podkreślono również konieczność diagnostyki w kierunku zatorowości płucnej u wszystkich chorych z zaostrzeniem POChP wymagających hospitalizacji. Zapobieganie postępowi choroby Zapobieganie progresji POChP wiąże się głównie z eliminacją ekspozycji na szkodliwe czynniki. Chorym pracującym w szkodliwych warunkach (zapylenie) należy doradzić jak najszybszą zmianę pracy.
 Jedynym skutecznym sposobem powstrzymania rozwoju POChP jest zaprzestanie palenia tytoniu. Lekarz opiekujący się chorym na POChP , który pali papierosy, powinien nieustannie przekonywać go do rzucenia nałogu i wspierać w tymdziałaniu aż do osiągnięcia celu. Leki rozszerzające oskrzela
Podstawową formą leczenia chorych na POChP jest stosowanie leków rozszerzających oskrzela, tj. leków cholinolitycznych, β2 -ad-renomimetyków i pochodnych metyloksantyn. Komentarz:
doc. dr Andrzej Krzywiecki, Katedra i Klinika Chorób Płuc i Gruźlicy, ŚUM Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) to powikłanie charakteryzujące się przewlekłym procesem zapalnym będącym reakcją na dym tytoniowy.
 W grudniu 2009 r. komitet ekspertów przeanalizował aktualne piśmiennictwo opublikowane od czasu ukazania się ostatniej poprawki w 2006 r. i podsumowując swoją 12-letnią pracę, wskazał na najważniejsze zadania w walce z POChP: 1) zahamowanie procesu chorobowego, 2) ustalenie zasad farmakoterapii POChP , 3) zapobieganie wystąpieniu choroby.
 Autorzy wytycznych przedstawiają opinie i poglądy zamieszczone w poprzedniej wersji, ale odnieśli się też do wskazań wykonywania podstawowych badań spirometrycznych. Podtrzymali podział POChP na postać łagodną, średnio ciężką, ciężką i bardzo ciężką na podstawie wyników testu FEV1, przy założeniu, że wartość FEV1 /FVC jest niższa niż 70%. Jest to o tyle ważne, że niejednokrotnie wyniki badań spirometrycznych, na podstawie których klasyfikuje się ciężkość choroby, są pomijane albo też sama
spirometria jest źle wykonywana.
 Jako trzeci lek można dołączyć teofilinę, która dzięki innemu mechanizmowi działania nasila rozkurcz oskrzeli. Można ją też dołączać wcześniej (tj. jako drugi lek). Komentarz:
doc. dr hab. med. Joanna
Chorostowska-Wynimko Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, Warszawa Od kilkunastu lat rośnie świadomość znaczenia profilaktyki, wczesnego rozpoznawania i leczenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Według danych World Health Organization POChP jest obecnie czwartą przyczyną zgonów na świecie. Prognozuje się, że w nadchodzących dekadach nastąpi dalszy wzrost chorobowości i umieralności z jej powodu zarówno w społeczeństwach wysokorozwiniętych, jak i biednych. Wytyczne GOLD opracowywane regularnie przez najwybitniejszych ekspertów w dziedzinie obturacyjnych chorób układu oddechowego stanowią bardzo istotną i – jak wykazały doświadczenia ostatnich dziesięciu lat – efektywną formę upowszechniania wiedzy na temat POChP , jej epidemiologii, patomechanizmu oraz prawidłowego postępowania klinicznego.
 Zmiany wprowadzone do ostatniej aktualizacji wytycznych GOLD dobrze odzwierciedlają ewolucję poglądów na kwestie diagnostyki i szeroko rozumianego leczenia POChP , co widać szczególnie dobrze, gdy się je porówna z zaleceniami sprzed kilku lat. Warto w tym miejscu zaakcentować znaczenie definicji POChP proponowanej przez GOLD, w której zwraca się uwagę zarówno na przewlekły charakter choroby, jak i to, że można jej zapobiegać i skutecznie ją leczyć. W wytycznych GOLD podkreśla się też wyraźnie ogólnoustrojowy charakter POChP , wczesne występowanie powikłań pozapłucnych oraz ich bezpośredni wpływ na dynamikę i ciężkość przebiegu choroby. Tendencja do kompleksowego postrzegania POChP i analizowania jej wpływu na organizm chorego kształtuje również strategię leczenia zalecaną przez GOLD. W wytycznych podkreśla się indywidualny charakter terapii dostosowanej do potrzeb zdrowotnych i życiowych chorego.