Streszczenie
Długotrwała nieswoista choroba zapalna jelit zwiększa ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. Eaden i wsp. w metaanalizie 116 publikacji wykazali, że skumulowane ryzyko raka we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego wynosi 2% po 10 latach trwania choroby, 8% po 20 latach i 18% po 30 latach. Późniejsze analizy pochodzące z różnych regionów świata były już mniej alarmujące. W 30-letniej obserwacji prowadzonej w szpitalu św. Marka w Londynie skumulowane ryzyko po 20, 30 i 40 latach trwania choroby wynosiło odpowiednio 2,5%, 7,6% i 10,8%. Wyniki badań prowadzonych w najlepszych ośrodkach amerykańskich i skandynawskich są nawet bardziej optymistyczne. W ostatnich dziesięcioleciach zachorowalność na raka jelita grubego w tej grupie chorych zmniejsza się dzięki lepszej opiece medycznej. Opiera się ona na skuteczniejszym leczeniu przeciwzapalnym, endoskopii, wczesnym wykrywaniu zmian przedrakowych i planowym wykonywaniu kolektomii, a także prawdopodobnie chemoprewencyjnym działaniu aminosalicylanów.
U pacjentów z wieloletnim nieswoistym zapaleniem jelita grubego zaleca się nadzór endoskopowy z pobieraniem licznych wycinków w celu wczesnego wykrycia zmian przedrakowych lub raka. Nie ma bezpośrednich dowodów, że takie postępowanie zmniejsza umieralność z powodu raka jelita grubego, pozwala ono jednak wykryć nowotwór we wcześniejszych stadiach zaawansowania i, co za tym idzie, poprawia rokowanie. W komentowanych wytycznych podano szczegółowe zasady nadzoru i interwencji w przypadku wykrycia zmian przedrakowych. Najważniejsze informacje dotyczą:
1. Podgrupy pacjentów o szczególnie zwiększonymryzyku wystąpienia raka jelita grubego.
Ryzyko zachorowania na raka jelita grubego jest zwiększone u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego lub chorobą Leśniowskiego–Crohna. Stopień tego ryzyka zależy od długości zajętego odcinka jelita, czasu trwania choroby i ciężkości zapalenia. Wśród czynników ryzyka wymieniono również zmiany pozapalne w jelicie grubym widoczne w badaniu endoskopowym, takie jak zwężenia, skrócenie jelita i obecność licznych polipów zapalnych, świadczące o dużej aktywności procesu zapalnego.Ważnym czynnikiem ryzyka jest też współistnienie pierwotnego stwardniającego zapalenia dróg żółciowychi sporadyczne występowanie raka jelita grubego u krewnych pierwszego stopnia. U większości pacjentów rozwój raka poprzedza dysplazja w nabłonku jelita grubego. Pozostaje ona najlepszym wskaźnikiem ryzyka raka jelita grubego w nieswoistych chorobach zapalnych jelit. 2. Ujednolicenia schematu nadzoru endoskopowego.
Wcześniej zalecano, aby u pacjentówz lewostronnym zapaleniem jelita grubego nadzór zaczynać po 15 latach trwania choroby, czyli później niż u pacjentów z rozleglejszym zapaleniem jelita grubego,
w którego przypadku początek nadzoru rekomendowano po 8-10 latach występowania choroby. Obecnie zaleca się „wskaźnikową” kolonoskopię po 8-10 latach u wszystkich pacjentów z pobraniem licznych (kilkudziesięciu) wycinków z całego jelita grubego w celu określenia nie tylko makroskopowego, ale także mikroskopowego zasięgu zmian zapalnych. U pacjentów z rozległym zapaleniem jelita grubego lub zajęciem lewostronnym należy rozpocząć odpowiedni nadzór endoskopowy (kolonoskopia z pobraniem wycinków co rok – 3 lata, w zależności od wyników badania), a u pozostałych osób wykonywać badania przesiewowe tak jak w populacji ogólnej.
Dodaj do ulubionych