Obrazowanie przewodu pokarmowego

W związku z tym nad dwukontrastowy wlew jelita grubego przedkłada się kolonografię metodą tomografii komputerowej, która pozwala zobrazować całe światło jelita grubego oraz narządy poza okrężnicą i jest czulsza w rozpoznawaniu raka, a dodatkowo jest też lepiej akceptowana przez pacjentów w porównaniu z kontrastowym wlewembarytowym. W badaniu za pomocą rezonansu magnetycznego nie stosuje się promieniowania jonizującego, a ponadto technika ta zapewnia lepszy kontrast tkanek miękkich. Wykonanie MR zaleca się w badaniach zarówno jelita cienkiego, jak i grubego.
 Artykuł stanowi przegląd wiedzy na temat aktualnej roli badań kontrastowych, przedstawia rozwój kolonografii TK oraz postęp w badaniach MR światła przewodu pokarmowego. Badania kontrastowe
Górny odcinek przewodu pokarmowego Badanie rentgenowskie z zastosowaniem barytu nadal jest główną metodą wykorzystywaną w ocenie dysfagii. Pozwala ono na bezpośrednie zobrazowanie błony śluzowej przełyku i połączenia żołądkowo- przełykowego, obiektywny pomiar kurczliwości przełyku, ocenę refluksu, występowania zwężeń, uchyłków i przepukliny rozworu przełykowego. Zwykle badanie trwa 10-15 minut i polega na połknięciu papki barytowej w czasie obrazowania fluoroskopowego i wykonaniu obrazowania radiograficznego z rejestracją dużej liczby klatek na sekundę.
 W celu zobrazowania błony śluzowej żołądka i dwunastnicy pacjent połyka papkę barytową i musujące granulki, by uzyskać dwukontrastowe (gaz i baryt) odwzorowanie żołądka. Metoda ta w dużym stopniu została zastąpiona przez endoskopię, która pozwala na obrazowanie i biopsję bez ekspozycji na promieniowanie jonizujące.
 Jelito cienkie z powodu swojej długości i skomplikowanego układu pętli jest najtrudniejszą do zobrazowania częścią przewodu pokarmowego. W związku z tym zastosowanie większości technik endoskopowych ogranicza się do zbadania jego proksymalnych lub dystalnych odcinków. Pasaż przewodu pokarmowego w większości ośrodków pozostaje badaniem z wyboru w ocenie bólu brzucha, biegunki i w szczególności chorób objawiających się zmianami w obrębie błony śluzowej, takich jak celiakia i choroba Leśniowskiego- Crohna. Pacjent wypija ok. 500 ml barytu rozcieńczonego wodą i płynną postacią metoklopramidu. W celu zobrazowania żołądka, dwunastnicy, jelita czczego i proksymalnego oraz końcowego odcinka jelita krętego co 20 minut wykonuje się zdjęcia rentgenowskie. Często wykrywane są dyskretne nieprawidłowości w obrębie błony śluzowej (szczególnie w końcowym odcinku jelita krętego u pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna). Można także uwidocznić przetoki, zrosty i, rzadziej, zmiany w świetle przewodu pokarmowego. Możliwa jest też diagnostyka czynnościowa obejmująca ocenę czasu pasażu i perystaltyki. Całe badanie trwa od jednej do dwóch godzin lub dłużej, w zależności od czasu pasażu połkniętego barytu do kątnicy.  Rozpuszczalne w wodzie doustne środki kontrastowe stosuje się w okresie bezpośrednio po zabiegu operacyjnym (takim jak fundoplikacja lub wykonanie zespolenia omijającego żołądek) w celu oceny integralności zespolenia. Mają one też przewagę nad środkami barytowymi, które po dostaniu się do jamy otrzewnej mogą wywołać jej zapalenie. Dolny odcinek przewodu pokarmowego
W większości ośrodków w Wielkiej Brytanii nadal przeprowadza się dwukontrastowy wlew doodbytniczy, aczkolwiek w coraz większej liczbie ośrodków wykonuje się kolonografię  TK. Wlew dwukontrastowy wykorzystywany jest w diagnostyce pacjentów z objawami wskazującymi na nowotwór dolnego odcinka przewodu pokarmowego, takimi jak zmiana rytmu wypróżnień, niedokrwistość i niewyjaśnione zmniejszenie masy ciała. Przez 48 godzin poprzedzających badanie pacjent pozostaje na diecie ubogoresztkowej, a jelita są oczyszczane z mas kałowych. Aby powlec błonę śluzową okrężnicy środkiem kontrastowym doodbytniczo podaje się papkę barytową, a następnie gaz w celu poszerzenia okrężnicy. Przy odpowiednim pokryciu błony śluzowej kontrastem i właściwym rozszerzeniu okrężnicy można ją zobrazować z dużą dokładnością. W przypadku typowego badania dawka promieniowania jest mniejsza niż podczas TK jamy brzusznej. U pacjentów osłabionych i w podeszłym wieku akceptacja badania może być ograniczona, a uzyskanie technicznie dobrych (diagnostycznych) zdjęć trudne. W przypadku rozpoznania potencjalnie złośliwej zmiany chorobowej konieczna będzie kolonoskopia (w celu wykonania biopsji) oraz TK klatki piersiowej/jamy brzusznej/ miednicy, aby ocenić stopień zaawansowania choroby.
 Wlew jednokontrastowy przeprowadza się z wykorzystaniem rozpuszczalnych w wodzie środków kontrastowych, takich jak gastrografina, w celu sprawdzenia integralności zespoleń jelitowych.
Kolonografia TK
Kolonografia metodą tomografii komputerowej wymaga przygotowania jelita (podobnie jak we wlewie dwukontrastowym) z następczym wprowadzeniem doodbytniczo gazu w celu rozszerzenia okrężnicy i przeprowadzeniem akwizycji spiralnej TK w pozycji leżącej na wznak oraz na brzuchu, z dożylnym podaniem środka kontrastowego. Następnie zestaw obrazów jest opracowywany na stacji roboczej wyposażonej w oprogramowanie, które dzięki specjalnym algorytmom odwzorowania pozwala uzyskać obrazy symulujące te uzyskiwane za pomocą konwencjonalnej kolonoskopii, stąd inna nazwa tej techniki – wirtualna kolonoskopia. Prawidłowe rozpoznanie opierające się na kolonografii TK zależy od jakości technicznej badania, na którą wpływa odpowiednie oczyszczenie i rozszerzenie okrężnicy (co może być trudne u pacjentów osłabionych oraz w podeszłym wieku).Wyniki badań klinicznych wskazują, że czułość kolonografii TK w rozpoznawaniu polipów oraz raka okrężnicy i odbytnicy jest większa niż w przypadku barytowego wlewu kontrastowego oraz zbliża się do czułości kolonoskopii w rozpoznawaniu średnich (90%) i dużych (95%) polipów. W rezultacie technikę tę zaczęto powszechnie stosować, szczególnie w USA, gdzie jest zalecana jako bezpieczniejsze i bardziej przyjazne pacjentowi (w porównaniu z kolonoskopią) badanie przesiewowe w kierunku raka okrężnicy i odbytnicy oraz metoda służąca do rozpoznawania przedrakowych polipów gruczolakowatych.