Streszczenie
Definicja
W 2004 r. definicja POChP według Polskiego Towarzystwa Ftyzjopneumonologicznego brzmiała następująco:
„Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) charakteryzuje się słabo odwracalnym, postępującym zmniejszeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe, które rozwija się u osób mających zwykle objawy kliniczne przewlekłego zapalenia oskrzeli (PZO) i/lub rozedmy płuc. W badaniu pirometrycznym stosunek FEV1 /FVC jest mniejszy od 70%. Zmniejszenie przepływu powietrza związane jest ze zmianami zapalnymi, głównie w obrębie obwodowych dróg oddechowych, które powodują ich zwężenie i są przyczyną patologicznej przebudowy płuc. Zmiany te są wynikiem reakcji płuc na dym tytoniowy, pyły i gazy”.
W uaktualnionej definicji choroby sformułowanej przez PTChP duży nacisk położono na dwa istotne aspekty POChP – możliwość jej zapobiegania i leczenia oraz na to, że POChP nie jest chorobą ograniczoną wyłącznie do układu oddechowego i może mieć wiele niekorzystnych następstw oraz powikłań ogólnoustrojowych. Zgodnie z najnowszą definicją „przewlekła obturacyjna choroba płuc jest chorobą, której można zapobiec i którą można leczyć. Cechuje się niecałkowicie odwracalnym ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe, które zazwyczaj postępuje i jest związane z nieprawidłową reakcją zapalną płuc na szkodliwe gazy i pyły, najczęściej na dym tytoniowy”. Należy dodać, że definicja zaproponowana przez grupę ekspertów PTChP została już wcześniej przyjęta przez zespoły naukowe American Thoracic Society/European Respiratory Society oraz GOLD (Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease). Rozpoznawanie
Ogólne podejście do rozpoznawania POChP nie zmieniło się istotnie. Nadal wiążące jest stwierdzenie, że rozpoznanie choroby ustala się na podstawie wywiadu, badania przedmiotowego, wyniku badania spirometrycznego oraz radiologicznego klatki piersiowej. Warto zapamiętać bardzo prostą, ale niezmiernie istotną praktyczną wskazówkę, że POChP należy podejrzewać u osoby w wieku >40 lat, palącej od wielu lat papierosy lub narażonej na zanieczyszczenia powietrza w środowisku, która kaszle i odkrztusza wydzielinę najczęściej w godzinach rannych. Cenne uzupełnienie aktualizacji stanowi informacja o skali duszności Medical Research Council (MRC), która może znaleźć zastosowanie w ocenie nasilenia duszności u chorych na POChP Nie zmieniło się również zalecenie, że u pacjentów z FEV1 <50% wartości należnej (w.n.) i wysyceniem hemoglobiny krwi tętniczej tlenem (SaO2 ) <92% należy wykonać badania gazometryczne krwi tętniczej.
Najistotniejsze zmiany w diagnostyce POChP dotyczą kryteriów spirometrycznych. W poprzedniej wersji wytycznych podstawowym kryterium rozpoznania obturacji było zmniejszenie FEV1 /VC lub FEV1 /FVC poniżej 70%. Obecnie zaleca się, aby obturację oskrzeli rozpoznawać z chwilą stwierdzenia obniżenia wskaźnika FEV1 /FVC po zastosowaniu wziewnego krótko działającego β2 -mimetyku poniżej dolnej granicy normy, czyli poniżej 5. percentyla dla danej populacji referencyjnej. Taka interpretacja wyniku badania spirometrycznego wynika z tego, że fizjologiczna wartość FEV1 /VCmax (VCmax to największa z zarejestrowanych pojemności życiowych w którymkolwiek z manewrów – FVC lub VC) zmienia się wraz z wiekiem. U osób z młodszych grup wiekowych prawidłowa wartość może wynosić nawet 75%, podczas gdy u pacjentów w starszym wieku może przyjmować wartości <65%. Zatem posługiwanie się sztywnym kryterium rozpoznania obturacji oskrzeli (FEV1 /(F)VC <70%) może być przyczyną wyników fałszywie dodatnich u osób ze starszych grup wiekowych oraz wyników fałszywie ujemnych u młodszych pacjentów.
Kolejną istotną nowością jest zmiana interpretacji wyników spirometrycznej próby rozkurczowej. Przedstawiony w aktualnych wytycznych sposób jest zgodny ze stanowiskiem PTChP z 2006 r. Wynik próby rozkurczowej uznaje się za dodatni, gdy po podaniu 400 µg salbutamolu w postaci wziewnej obserwuje się przyrost FEV1 i/lub (F)VC przekraczający 200 ml i 12% w.n. Autorzy wytycznych zwracają jednocześnie uwagę, że u większości chorych na POChP wynik spirometrycznej próby rozkurczowej jest ujemny.
W uaktualnionej wersji wytycznych zrezygnowano z omówienia współistnienia POChP i zaburzeń oddychania w czasie snu. Jest to istotne zagadnienie, ponieważ u części pacjentów ze współistniejącą hipoksemią w okresie czuwania może dochodzić do istotnego niedotlenienia w czasie snu, a dodatkowo u ok. 0,5-1% populacji w wieku>40 lat może jednocześnie występować POChP i obturacyjny bezdech podczas snu.
Dodaj do ulubionych