Streszczenie
Komentarz U części chorych na astmę pomimo stosowania wziewnych glikokortykosteroidów w małej lub średniej dawce nie uzyskuje się zadowalającej kontroli choroby. Zgodnie z obowiązującymi zaleceniami modyfikacja dotychczasowego sposobu leczenia (3. stopień leczenia) polega na dołączeniu leku antyleukotrienowego, preparatu teofiliny o powolnym uwalnianiu, długo działającego β2-mimetyku lub na zwiększeniu dawki ICS; preferowanym sposobem postępowania powinno być jednak zwiększenie dawki ICS lub dołączenie LABA. Według autorów raportu GINA leki cholinolityczne – bromek ipratropium oraz bromek oksytropium (tiotropium nie zostało w tym opracowaniu uwzględnione) – w terapii astmy mogą znaleźć zastosowanie w następujących sytuacjach:
• jako leki do stosowania doraźnego, ale głównie w zastępstwie krótko działających β2-mimetyków u pacjentów, u których po ich podaniu występują takie działania niepożądane, jak tachykardia, zaburzenia rytmu serca, drżenie mięśniowe
• w leczeniu zaostrzeń astmy, łącznie z krótko działającymi β2-mimetykami podawanymi wziewnie. We wcześniejszych metaanalizach dotyczących leków cholinolitycznych wykazano, że leki z tej grupy stosowane przewlekle w astmie, w porównaniu z placebo, istotnie zmniejszają nasilenie dolegliwości i prowadzą do poprawy w zakresie PEF. Podobnych różnic nie wykazano jednak, gdy analizowano różnice między grupami pacjentów stosującymi wyłącznie SABA oraz SABA w skojarzeniu z bromkiem ipratropium. Dołączenie bromku ipratropium (krótko działającego leku cholinolitycznego stosowanego już od dawna) do SABA u chorych z zaostrzeniem astmy prowadzi do nieznacznego zwiększenia FEV1, zmniejsza również ryzyko hospitalizacji i konieczność stosowania dodatkowego leczenia. Natomiast praca Petersa i wsp. to pierwsze tak dokładnie przeprowadzone badanie kliniczne poświęcone działaniu tiotropium (czyli długo działającego leku cholinolitycznego) w astmie. Jego dwa główne wnioski to:
• U chorych ze źle kontrolowaną astmą podczas leczenia wziewnym glikokortykosteroidem dołączenie tiotropium w standardowej dawce 1 × 18 µg ma lepszy wpływ na podstawowe parametry czynnościowe (PEF oraz FEV1) oraz objawy kliniczne niż podwojenie dawki ICS.
• Leczenie za pomocą tiotropium nie jest mniej skuteczne niż ogólnie zalecany do tej pory schemat postępowania, czyli dołączenie długo działającego β2-mimetyku. W bazie piśmiennictwa medycznego Ovid nie ma zbyt wielu publikacji dotyczących zastosowania tiotropiumu chorych na astmę. Większość z kilkunastu dostępnych odnośników to doniesienia zjazdowe. W jednym z opublikowanych badań (badanie z randomizacją, podwójnie ślepą próbą, równoległe, kontrolowane placebo), ale przeprowadzonym w grupie pacjentów ze współistnieniem astmy i POChP , wykazano, że tiotropium prowadzi do istotnej poprawy w zakresie FEV1, FVC (forced vital capacity – natężona pojemność życiowa) oraz zmniejsza zużycie leków stosowanych doraźnie. W kolejnym badaniu, przeprowadzonym w grupie 17 chorych na ciężką astmę, Iwamoto i wsp. wykazali ujemną korelację między zwiększeniem FEV1 po zastosowaniu tiotropium a odsetkiem eozynofili w plwocinie. Skłoniło to autorów do wysunięcia hipotezy, że tiotropium może znaleźć większe zastosowanie u chorych z nieeozynofilowym zapaleniem dróg oddechowych.