Polifarmakoterapia w leczeniu psychoz schizofrenicznych

Psychozy schizofreniczne należą do najczęstszych chorób psychicznych. U chorych i ich bliskich powodują często znaczne cierpienie i generują wysokie koszty społeczno-ekonomiczne, w czym istotny udział mają wydatki związane z leczeniem psychofarmakologicznym, szczególnie w przypadku polifarmakoterapii. Wiele specjalistycznych towarzystw jako złoty standard leczenia psychoz schizofrenicznych zaleca monoterapię lekiem przeciwpsychotycznym drugiej generacji, a w przypadku stwierdzonej oporności na leczenie podanie klozapiny. Do najważniejszych argumentów przeciw terapii kilkoma lekami przeciwpsychotycznymi,oprócz zagrożenia działaniami niepożądanymi i potencjalnej utraty właściwości przeciwpsychotycznych zastosowanych leków, należą przede wszystkim wysokie koszty, interakcje farmakokinetyczne, brak wystarczających dowodów z badań klinicznych oraz niepowodzenie leczenia skojarzonego, w sensie wprawdzie planowanej, ale niewprowadzonej zmiany na inny neuroleptyk.
Jeżeli spełnione są obowiązujące standardy monoterapii dotyczące odpowiedniego dawkowania i czasu stosowania leku, monitorowania stężenia leku oraz wykluczenia używania narkotyków, to potrzeba leczenia skojarzonego jest coraz rzadsza. Nie ma jednak wątpliwości, że w leczeniu psychoz schizofrenicznych motywacją do zastosowania polifarmakoterapii często są niezadowalające rezultaty lub działania niepożądane związane z dawką leku. Nawet do 30% chorych na schizofrenię leczonych klozapiną - lekiem pierwszego rzutu w przypadkach lekooporności - nadal cierpi na niereagujące na leczenie objawy psychotyczne. Jest tak szczególnie wtedy, gdy w ocenie odpowiedzi na leczenie i remisji są stosowane kryteria operacyjne, a w oporności na leczenie pod uwagę bierze się również wymiary afektywny, poznawczy i psychospołeczny. Taka sytuacja jest w zasadzie analogiczna do problemu stosowania uporczywej terapii w innych schorzeniach przewlekłych, takich jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca lub choroba Parkinsona, przy czym istnieją między nimi różnice empiryczne, na podstawie których podejmowane są odpowiednie decyzje terapeutyczne. Aktualne dane wskazują, że 42,5% chorych na schizofrenię jest leczonych więcej niż jednym lekiem przeciwpsychotycznym, a 70% chorych otrzymuje jednocześnie inny lek psychotropowy. Podobnie jest w Niemczech. Kwestią sporną jest, czy polifarmakoterapia wpływa na oczekiwaną długość życia, podczas gdy czas trwania stosowanej terapii przeciwpsychotycznej odwrotnie koreluje z ryzykiem zgonu. Dotyczy to w szczególności klozapiny, która - jak udowodniono - zapobiega samobójstwom.
W uzupełnieniu do terapii przeciwpsychotycznej chorym na schizofrenię często podaje się dodatkowo leki neuroleptyczne, przeciwdepresyjne (AD), normotymiczne, wspomagające funkcje poznawcze, łagodzące napięcie i lęk (benzodiazepiny) lub działania niepożądane (leki przeciwcholinergiczne, β-adrenolityczne).