Streszczenie
Pacjenci z zaburzeniami funkcji poznawczych, splątani lub będący w stanie śpiączki Objawy, rozpoznanie i leczenie pacjentów z hipoglikemią, cukrzycową kwasicą ketonową czy nieketonowym zespołem hipermolarnym są powszechnie znane i nie będą tu przedstawione. Hiperglikemia w rzadkich przypadkach może prowadzić do wystąpienia stanu padaczkowego, opornego na typowe leki przeciwpadaczkowe, poddającego się natomiast leczeniu za pomocą insuliny bez potrzeby stosowania przewlekłego leczenia przeciwpadaczkowego. Rzadszym objawem schorzeń endokrynologicznych jest śpiączka. Zarówno nadczynność, jak i niedoczynność tarczycy mogą prowadzić do zmian zachowania i zaburzeń funkcji poznawczych, naśladując odpowiednio manię lub depresję. W ciężkiej nadczynności tarczycy mogą pojawić się zaburzenia świadomości, zwykle w przebiegu przełomu tarczycowego, występującego po zdarzeniach prowokujących, takich jak zakażenie czy zabieg operacyjny. Z uwagi na wysoką umieralność monitorowanie i leczenie pacjenta z przełomem tarczycowym powinno być prowadzone na oddziale intensywnego nadzoru medycznego. Głęboką niedoczynność tarczycy prowadzącą do śpiączki hipometabolicznej mogą wywołać podobne czynniki. Dochodzi wówczas do nagle pojawiających się i zaskakująco ostro przebiegających zaburzeń ogólnoustrojowych (bradykardii, hipotonii, hipotermii), śpiączki spowodowanej hipoglikemią i zaburzeniami elektrolitowymi oraz sporadycznie do napadów padaczkowych. Pacjenci z nadczynnością czy niedoczynnością przytarczyc często zgłaszają się do lekarza z powodu ostrych stanów splątania lub objawów sugerujących depresję bądź manię, co zwykle jest związane z zaburzoną gospodarką wapniową. Stany hipokalcemii dodatkowo wiążą się ze zwiększoną częstością występowania drgawek. W niedoczynności nadnerczy w rzadkich przypadkach można obserwować istotną hiponatremię, będącą przyczyną zaburzeń świadomości. Zaburzenia funkcji poznawczych wynikające z niedoczynności tarczycy zauważono po raz pierwszy ponad 100 lat temu. Testy czynnościowe tarczycy nadal należą do testów przesiewowych, które wykonujemy u pacjentów z podejrzeniem zespołu otępiennego. U osób z niedoczynnością tarczycy mogą występować zaburzenia pamięci, przy czym najbardziej zaburzona jest pamięć słowna, a zmiany te ustępują w wyniku stosowanej suplementacji hormonalnej. Encefalopatia Hashimoto
Encefalopatia Hashimoto jest niezwykle rzadką, słabo scharakteryzowaną, podatną na leczenie glikokortykosteroidami encefalopatią przebiegającą z podwyższonym mianem autoprzeciwciał przeciwtarczycowych. Obraz kliniczny jest różnorodny: może występować śpiączka, drgawki, zmiany neuropsychiatryczne lub ogniskowe ubytki neurologiczne. Patogeneza choroby nie jest jasna. Jako jedną z jej przyczyn podaje się autoimmunologiczne zapalenie naczyń. Związek encefalopatii Hashimoto z zaburzeniem czynności tarczycy nie jest potwierdzony (wyniki testów czynnościowych tarczycy są często prawidłowe), a choroba nie ustępuje po wyrównaniu stężenia hormonów tarczycy. Pacjent z zaburzeniami widzenia lub słuchu Neuropatie czaszkowe
Cukrzyca stanowi powszechną przyczynę neuropatii czaszkowych, które często przejawiają się jako porażenie nerwu VI u starszych ludzi. Porażenie nerwu III trudniej rozpoznać, ponieważ jako niedokrwienne porażenie nerwu okoruchowego jest wprawdzie zwykle bolesne, ale funkcja zwieracza źrenicy zostaje zachowana. Niedokrwienie obejmuje w głównej mierze centralną część pęczka nerwowego, podczas gdy włókna ruchowe źrenicy są rozproszone w zewnętrznych warstwach i stosunkowo dobrze chronione. Wskazane jest jednak badanie obrazowe w celu wykluczenia tętniaka tętnicy łączącej tylnej. W przypadku cukrzycowej neuropatii czaszkowej całkowite ustąpienie objawów następuje zwykle po 3-6 miesiącach. Choroba Gravesa-Basedowa
Trudno pomylić oftalmopatię związaną z chorobą Gravesa-Basedowa z prostym porażeniem nerwu czaszkowego. Objawy podmiotowe i przedmiotowe są zwykle podostre, obserwuje się porażenie pionowego skojarzonego ruchu gałek ocznych (najczęściej zajęty jest mięsień prosty dolny) i objawy zapalenia, możliwe są również zmiany miopatyczne. W rzadkich przypadkach oftalmopatia może mieć tak ciężki przebieg, że staje się przyczyną neuropatii kompresyjnej w szczycie oczodołu (może obejmować nerw II, III, IV, VI i pierwszą gałązkę nerwu V). Pilna dekompresja chirurgiczna oczodołu jest konieczna, żeby zachować widzenie. Inne objawy
Oczne objawy chorób endokrynologicznych to odwracalne opadanie powiek, występujące u 60% pacjentów z niedoczynnością tarczycy i będące prawdopodobnie wynikiem zaburzeń napięcia układu współczulnego. Porażenia innych nerwów czaszkowych są rzadkie. Wyjątek stanowi utrata słuchu, częsta w przebiegu niedoczynności tarczycy, której czasem towarzyszy szum w uszach. Zmiany te ustępują po suplementacji tyroksyny. Obrzęk tarczy nerwu wzrokowego (tarcza zastoinowa) rzadko występuje w schorzeniach endokrynologicznych, ale stwierdzano go w przebiegu hipokalcemii, często bez zauważalnych zmian ciśnienia płynu mózgowo-rdzeniowego.
Dodaj do ulubionych