Dialog pacjenta z komputerem – nadzieja na przyszłość

Na lekarzy wywiera się presję, aby przyjmowali coraz więcej pacjentów w coraz krótszym czasie. Po drugiej wojnie światowej postęp w opiece medycznej przewyższył nasze zdolności do korzystania z osiągnięć, głównie z powodu presji czasowej wywieranej na lekarzy i systemy opieki na całym świecie. Powstała zatem nagląca potrzeba poprawy komunikacji i uzupełnienia osobistej więzi łączącej lekarza z pacjentem. Nowe podejście mogłoby również pomóc rozwiązać kolejny poważny problem – rosnące koszty opieki medycznej – dzięki ograniczeniu drogich wizyt w gabinecie lekarskim. Interaktywna rozmowa pacjenta z komputerem jest jednym ze sposobów pozwalającym zarówno na zebranie wywiadu od chorego, jak i udzielenie mu informacji dotyczących prewencji, diagnozy i postępowania w przypadku powszechnych, istotnych problemów medycznych czy psychologicznych. Choć pomysł ten okazał się zbyt kontrowersyjny w latach 60. ub.w., cieszy się rosnącym zainteresowaniem badaczy ze względu na upowszechnienie komputerów w społeczeństwie. Szereg badań z wielu lat uwzględnionych w niedawnym, obszernym przeglądzie piśmiennictwa przeprowadzonym przez Bachmana wykazał, że w interakcji pacjenta z komputerem tkwi potencjał, pozwalający uzyskać wiarygodne, obszerne dane medyczne dotyczące szerokiego zakresu problemów zdrowotnych w sposób, który został dobrze odebrany zarówno przez lekarzy, jak i pacjentów. Jednakże mimo przychylnych doniesień potrzeba jeszcze czasu, zanim wywiad lekarski przeprowadzany drogą elektroniczną upowszechni się w praktyce klinicznej. Przed nastaniem ery internetu czynnik utrudniający jego wdrożenie stanowiła ograniczona przestrzeń gabinetów lekarskich, które były zwykle zbyt zatłoczone i przepełnione, aby udostępnić w nich komputer każdemu nowemu pacjentowi. Internet jako środek komunikacji otwiera nowe możliwości, pozwalając na komfortowe przeprowadzenie wywiadu lekarskiego drogą elektroniczną z domu pacjenta w czasie dla niego dogodnym. Obecnie niewielka, ale stale rosnąca liczba pacjentów korzysta z internetu w celu uzyskania informacji z własnej elektronicznej dokumentacji medycznej prowadzonej przez przychodnie i poradnie. Choć pierwotnie pomysł udostępniania dokumentacji medycznej wydawał się kontrowersyjny, obserwuje się wzrost zainteresowania takimi rozwiązaniami. Ośrodki medyczne prowadzące dokumentację w formie elektronicznej rozpoczęły jej udostępnianie poprzez zabezpieczone portale skierowane do pacjentów. Za pomocą sieciowych portali, takich jak PatientSite, należący do Beth Israel Deaconess Medical Center w Bostonie, pacjent posiadający dostęp do internetu może zapoznać się ze swoimi wynikami badań laboratoryjnych, opisami zdjęć rentgenowskich oraz listą leków. Może również sprawdzić termin nadchodzącej wizyty, poprosić o nową wizytę, receptę oraz – dzięki bezpiecznemu systemowi komunikacji tekstowej – zadać pytanie na temat dotyczącej go opieki medycznej i otrzymać na nie odpowiedź. Co więcej, portale takie można wykorzystać do przeprowadzenia przez komputer wywiadu lekarskiego za pośrednictwem internetu. W artykule opublikowanym przez czasopismo „Mayo Clinic Proceedings” Adamson i Bachman przedstawiają wyniki pilotażowego badania nad komercyjnym portalem pacjenta i systemem do obsługi gabinetu lekarskiego. Zostały one tak zaprogramowane, aby udostępniać łącze do komercyjnego systemu elektronicznej dokumentacji medycznej oraz umożliwiać przeprowadzenie elektronicznej wizyty lekarskiej (e-wizyty). Podczas każdej e-wizyty pacjent najpierw opisuje swoimi słowami główne dolegliwości wraz z objawami czynności życiowych oraz wszystkimi przyjmowanymi aktualnie lekami. Następnie odpowiada na szereg usystematyzowanych pytań z zakresu badania przedmiotowego, co pozwala precyzyjnie określić zgłaszane problemy. W dalszej kolejności program do obsługi e-wizyt analizuje zgodnie z algorytmem diagnostycznym zgłaszane problemy, przygotowuje rachunek oraz przesyła wiadomość odpowiedniemu lekarzowi, informując go, że podsumowanie historii pacjenta jest dostępne do klinicznej oceny. W ciągu 24 h lekarz ten przegląda podsumowanie e-wizyty i odpowiada na nie zarówno w formie wolnej wypowiedzi, jak i w predefiniowanych frazach, formułując zalecenia i wypisując recepty w zależności od wskazań.