Streszczenie
W pierwszych próbach terapii zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV – hepatitis C virus), polegających na stosowaniu interferonu α w monoterapii, podjętych na początku lat 90. ub. wieku wykorzystano antyreplikacyjny i immunomodulacyjny mechanizm działania tego leku. Wyniki nie były jednak satysfakcjonujące, odpowiedź biochemiczną i trwałe zahamowanie replikacji HCV uzyskiwano bowiem tylko u ok. 15% zakażonych. W ciągu ostatnich lat znacznie wzrosły szanse eliminacji HCV dzięki stosowaniu terapii skojarzonej, na którą składa się pegylowany interferon (PEG IFN) i rybawiryna (RBV). Obecnie u około 50-60% pacjentówz przewlekłym zakażeniem HCV można uzyskać trwałą odpowiedź wirusologiczną (SVR – sustained viral response), czyli ujemny wynik badania metodą łańcuchowej reakcji polimerazy (PCR – polymerase chain reaction), oceniającego liczbę kopii HCV RNA po 6 miesiącach od zakończenia leczenia. Uważa się, że jest to równoznaczne z wyleczeniem, ponieważ u ponad 90% pacjentów, u których uzyskano trwałą odpowiedź wirusologiczną, zahamowanie replikacji utrzymuje się przez 7 lat i dłużej. Prawdopodobieństwo wyleczenia zależy od wielu czynników, między innymi od genotypu wirusa. U pacjentów zakażonych genotypem 2lub 3 HCV odsetek trwałych odpowiedzi może sięgać 70-80% lub nawet być jeszcze wyższy u osób najściślej stosujących się do zaleceń lekarskich, tzn. zażywających 80% lub więcej leków przez 80% lub więcej zaplanowanego czasu leczenia. W praktyce klinicznej nadal mamy jednak do czynienia z dużą grupą pacjentów, u których leczenie jest nieskuteczne. Zalicza się ich do tzw. pacjentów trudnych do leczenia. Są to między innymi osoby zakażone genotypem 1, pacjenci z zaawansowaną chorobą wątroby (marskością), chorzy dializowani, po przeszczepieniach narządów. Dlatego też intensywnie poszukuje się nowych rozwiązań terapeutycznych. Duże nadzieje w ostatnich latach przyniosło opracowanie nowych substancji z grupy leków działających bezpośrednio na wirusy (DAA – direct antiviral agents) i ich pomyślne przejście przez wczesne fazy badań klinicznych. Są wśród nich związki blokujące działanie dwóch ważnych dla cyklu replikacyjnego wirusa enzymów: inhibitory NS3 proteazy HCV i inhibitory polimerazy HCV oraz inhibitory cyklofiliny. Ostatnio zakończyły się badania trzeciej, przedrejestracyjnej fazy nad dwoma inhibitorami proteazy: telaprewirem i boceprewirem. Ich rejestracja przez amerykańską Food and Drug Administration przewidziana jest na drugą połowę 2011 r. Na 61. konferencji American Association for the Study of the Liver Diseases (AASLD) w Bostonie w listopadzie 2010 r. zaprezentowano wyniki dwóch kluczowych badań klinicznych III fazy, w których oceniono bezpieczeństwo i skuteczność telaprewiru. Jest to silny inhibitor NS3/4A proteazy HCV, podawany doustnie, w trzech dawkach podzielonych. Wcześniej wykazano, że związek ten silnie hamuje replikację HCV i zasygnalizowano możliwość znacznego zwiększenia skuteczności leczenia przy dołączeniu telaprewiru do standardowego schematu terapeutycznego. Wyniki badań w pełni to potwierdzają i zapowiadają znaczny postęp w terapii przewlekłego zapalenia typu C. W ramach badania ADVANCE leczono 1088 pacjentów zakażonych genotypem 1. Stosowano standardową terapię PEG IFN + RBV, a w dwóch grupach badanych dołączono telaprewir – w pierwszej przez pierwsze 8 tygodni, a w drugiej przez pierwsze 12 tygodni. Pacjenci w trzeciej grupie otrzymywali tylko PEG IFN + RBV przez 48 tygodni. Telaprewir stosowano doustnie w dawce 3 × 750 mg/24h. U pacjentów, którzy otrzymywali telaprewir i uzyskali szybką odpowiedź wirusologiczną (RVR – rapid viral response), tzn. HCV RNA nie było wykrywane po 4 tygodniach leczenia, skracano czas terapii do 24 tygodni. Wykazano istotną statystycznie różnicę w skuteczności: trwałą odpowiedź wirusologiczną osiągnęło 69% i 75% pacjentów leczonych telaprewirem odpowiednio przez 8 lub 12 tygodni i 44% chorych, którzy otrzymywali terapię standardową. Niezwykle istotne jest też, że aż u 58% chorych można było o połowę skrócić czas leczenia. U pacjentów stosujących telaprewir nie stwierdzono nowych, nieznanych ciężkich działań niepożądanych. Częściej niż w grupie z placebo występowała u nich wysypka i świąd skóry oraz nieco częściej niedokrwistość.
Dodaj do ulubionych