Streszczenie
Omawiana publikacja stanowi tegoroczną aktualizację wytycznych prewencji chorób układu krążenia u kobiet, wydanych w 2007 r. Powstała w związku z ukazaniem się nowych danych i wzrostem zachorowalności na choroby układu krążenia, związanym zwłaszcza z rosnącym problemem otyłości w USA. Autorzy wytycznych zwrócili szczególną uwagę na zagadnienie stosunku kosztów prewencji pierwotnej do przewidywanych zysków oraz skuteczności wprowadzania poszczególnych działań prewencyjnych. Zasadnicze kwestie, które zmieniły się w porównaniu z wcześniej publikowanymi dokumentami, dotyczą kilku niżej wymienionych problemów. 1. Schemat klasyfikacji ryzyka sercowo-naczyniowego obejmuje trzy kategorie: wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe (high risk), zagrożenie rozwojem chorób układu krążenia (at risk), optymalny stan układu krążenia (optimal cardiovascular health). 2. Wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe jest definiowane jako przewidywane 10-letnie ryzyko wystąpienia jakiegokolwiek powikłania sercowo-naczyniowego wynoszące >10% (uprzednio: wysokie ryzyko to 10-letnie ryzyko >20%). 3. Za czynniki ryzyka rozwoju jawnej choroby układu krążenia uznano: nadciśnienie tętnicze, hipercholesterolemię, wykładniki subklinicznej miażdżycy, jak pogrubienie kompleksu intima-media lub blaszki miażdżycowe w badaniu USG tętnic szyjnych, oraz kalcyfikacje w tętnicach wieńcowych w badaniu tomografii komputerowej. Warto zwrócić uwagę, że za czynniki zwiększające ryzyko chorób układu krążenia uznano także – po raz pierwszy – choroby układowe tkanki łącznej oraz stan przedrzucawkowy, nadciśnienie indukowane ciążą lub cukrzycę ciążową w wywiadzie. 4. O optymalnym stanie układu krążenia można mówić, gdy spełnione są wszystkie niżej wymienione kryteria:
• stężenie cholesterolu frakcji nie-HDL <130 mg/dl (u osób nieleczonych)
• ciśnienie tętnicze krwi<120/80mmHg (u osób nieleczonych)
• stężenie glukozy na czczo <100mg/dl (u osób nieleczonych)
• wskaźnik masy ciała <25 kg/m2
• niepalenie tytoniu
• aktywność fizyczna na poziomie zalecanym dla osób >20. r.ż.
• dieta podobna do diety DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension). 5. Do oceny 10-letniego ryzyka wystąpienia powikłania sercowo-naczyniowego akceptuje się stosowanie innych skal niż używana powszechnie skala Framingham. Alternatywę stanowi skala Reynoldsa służąca do szacowania ryzyka u kobiet, która obejmuje także ocenę stężenia białka C-reaktywnego (CRP – C-reactive protein). Autorzy wytycznych nie zalecają jednak rutynowego oznaczania CRP w celu stratyfikacji ryzyka. 6. W wytycznych szczególny nacisk położono na zmiany w stylu życia w zakresie aktywności fizycznej. Należy zachęcać kobiety do co najmniej 150 minut tygodniowo aktywności fizycznej o umiarkowanej intensywności lub 75 minut aktywności o dużej intensywności (dodatkowo korzystne efekty może przynieść podejmowanie dłuższej aktywności: 300 minut umiarkowanego pod względem intensywności wysiłku fizycznego lub 150 minut bardzo intensywnego wysiłku na tydzień). Zaleca się również ćwiczenia aerobowe trwające co najmniej 10 minut, a także wykonywanie ćwiczeń wzmacniających wszystkie duże grupy mięśniowe co najmniej dwa razy w tygodniu. 7. W dokumencie precyzyjnie sformułowano zalecenia dietetyczne, z uwzględnieniem ilościowego spożycia poszczególnych produktów i składników:
• owoce i warzywa: objętość ≥4,5 kubka/24 h (kubek – 240ml)
• błonnik: 30 g/24 h (1,1 g błonnika/10,0 g węglowodanów)
• pełne ziarno: 3 porcje/24 h (1 porcja to 1 kromka pełnoziarnistego chleba lub 40 ml płatków zbożowych, lub 100 ml gotowanego ryżu albo makaronu)
• cukier: ≤5 porcji (1 łyżeczka)/tydzień
• orzechy, pestki i rośliny strączkowe: ≥4 porcje/tydzień (1 porcja to: 60 ml orzechów, ale należy unikać orzechów solonych i orzechów makadamii, lub 2 łyżeczki stołowe masła orzechowego, lub 20 ml ziaren, lub 100 ml gotowanych warzyw – groszek lub fasola)
• tłuszcze nasycone: <7% całkowitej podaży energetycznej
• cholesterol: <150 mg/24 h
• sód: <1500 mg (1 łyżeczka soli kuchennej)/24 h. Opracowano na podstawie: Mosca L, Benjamin EJ, Berra K, et al. Effectiveness-Based Guidelines for the Prevention of Cardiovascular Disease in Women – 2011 Update: A Guideline From the American Heart Association. Circulation 2011;123:1243-1262.
Dodaj do ulubionych