Wytyczne ACCF/AHA 2010 dotyczące oceny ryzyka sercowo-naczyniowego u dorosłych bez objawów choroby układu krążenia

KOMENTARZ Aktualne zalecenia amerykańskich i europejskich towarzystw kardiologicznych (m.in. European Society of Cardiology [ESC], European Atherosclerosis Society [EAS] i European Association for Cardiovascular Prevention and Rehabilitation [EACPR]) podkreślają znaczenie oceny całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego. Takie podejście uwzględnia wieloczynnikową etiologię chorób układu krążenia oraz wzajemne nasilanie się czynników ryzyka. Również eksperci American College of Cardiology Foundation oraz American Heart Association nie mają wątpliwości, że ocena całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego jest podstawą postępowania u osób bez objawów chorób układu krążenia. Określenie całkowitego ryzyka odgrywa ważną rolę, ponieważ umożliwia lekarzowi właściwy sposób prowadzenia terapii. Zgodnie z obowiązującymi wytycznymi europejskich towarzystw naukowych (m.in. ESC, EAS, EACPR i EASD [European Association for the Study of Diabetes]; wytyczne te przyjęło również Polskie Towarzystwo Kardiologiczne) przy ocenie całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego należy stosować algorytm SCORE (Systematic Coronary Risk Evaluation), który opracowano na podstawie wyników 12 europejskich badań kohortowych. W USA zaleca się stosowanie skali Framingham. Dostępne są też inne systemy oceny ryzyka, np. PROCAM (Prospective Cardiovascular Münster Heart Study) czy FINRISK (Finland Cardiovascular Risk Study). Stosując algorytm SCORE (w którym uwzględnia się wiek, płeć, palenie tytoniu, stężenie cholesterolu całkowitego oraz wartość ciśnienia skurczowego), ocenia się ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych w ciągu 10 lat. U wszystkich osób z 10-letnim ryzykiem równym lub przekraczającym 5% wskazane jest podjęcie intensywnych działań mających na celu modyfikację czynników ryzyka. Należy podkreślić, że całkowite ryzyko sercowo-naczyniowe jest zmienną ciągłą, a 5% nie stanowi granicy, poniżej której u pacjentów nie trzeba podejmować działań profilaktycznych. W tej grupie osób także są one wskazane, aczkolwiek są mniej intensywne. W porównaniu z osobami z 10-letnim ryzykiem zgonu ≥5% w większym stopniu polegają one na zmianie stylu życia, a w mniejszym na stosowaniu farmakoterapii. Osobom z bardzo małym ryzykiem sercowo-naczyniowym również należy proponować zmianę stylu życia w celu utrzymania niskiego zagrożenia. Ocenę całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego może ułatwić program HeartScore (dostępna jest wersja polskojęzyczna) ESC (European Society of Cardiology; http://www.heartscore.org/pl/Pages/Welcome.aspx). Po wprowadzeniu danych dotyczących głównych czynników ryzyka uzyskujemy (na podstawie algorytmu SCORE) wartość 10-letniego ryzyka zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych. Program ten umożliwia też przedstawienie ryzyka w atrakcyjnej formie graficznej, co może być szczególnie ważne dla edukacji pacjenta. Można go również zastosować w celu pokazania pacjentowi, w jakim stopniu zmniejszy się ryzyko zgonu po modyfikacji obecnych u niego czynników ryzyka, oraz do wyjaśnienia (także z wykorzystaniem automatycznie generowanych wykresów), który z czynników w największym stopniu jest odpowiedzialny za zwiększenie całkowitego ryzyka sercowo-naczyniowego.