Rozpoznawanie i leczenie stabilnej POChP – aktualizacja wytycznych ACP, ACCP, ATS i ERS

Komentarz Przewlekła obturacyjna choroba płuc stanowi istotny problem zdrowotny. POChP jest wieloczynnikowym, ogólnoustrojowym schorzeniem, któremu często towarzyszą tzw. choroby współistniejące, głównie układu krążenia i metaboliczne. W krajach rozwiniętych jest czwartą pod względem częstości przyczyną zgonów. Udział tej choroby w ogólnej liczbie zgonów zwiększa się, przy zmniejszaniu się udziału chorób układu krążenia. POChP jest w Polsce najczęściej występującą przewlekłą chorobą płuc, dotyczy około 10% dorosłej populacji. Liczbę chorych można oszacować na około 2 mln, co oznacza, że jest to trzecia pod względem częstości przewlekła choroba w naszym kraju. W omawianych wytycznych zwrócono uwagę, że występowanie łącznie trzech czynników: palenia tytoniu >55 paczkolat w wywiadzie, świstów w badaniu osłuchowym oraz świstów zgłaszanych przez pacjenta, silnie przemawia za obecnością obturacji dróg oddechowych, definiowanej jako obniżenie wskaźnika FEV₁/FVC do <0,70 mimo zastosowania leku rozkurczowego. Z kolei niewystępowanie tych wszystkich wymienionych czynników u pacjenta praktycznie wyklucza obturację w drzewie oskrzelowym. W wytycznych podkreślono, że nie ma dowodów na korzyści z zastosowania badań spirometrycznych do badania przesiewowego dorosłych, u których nie występują objawy ze strony układu oddechowego, w celu stwierdzenia obturacji dróg oddechowych czy diagnostyki POChP. Uważa się, że pacjent z objawowym POChP to taki, u którego stwierdza się przewlekły kaszel, skrócony oddech, świsty czy zmniejszoną tolerancję wysiłku – wywołane chorobą układu oddechowego. Należy pamiętać, że niektórzy pacjenci świadomie lub nieświadomie ograniczają aktywność fizyczną i dlatego mogą zaprzeczać występowaniu zmniejszonej tolerancji wysiłku. Jeżeli natomiast podejmą aktywność stosowną dla ich wieku i stanu zdrowia, objawy mogą u nich wystąpić. W wytycznych stwierdzono, że wynik spirometrii nie ma też wpływu na prawdopodobieństwo rzucenia palenia tytoniu czy utrzymanie abstynencji od papierosów. W wytycznych podkreśla się, że rutynowe stosowanie spirometrii u bezobjawowych pacjentów w podstawowej opiece zdrowotnej prowadzi do wzrostu kosztów, stygmatyzacji chorobą i wielu efektów niepożądanych wynikających z długoterminowej terapii, której działanie zapobiegające wystąpieniu objawów nie zostało udowodnione. W aktualnych wytycznych podkreślono, że nie ma nowych dowodów uzasadniających stosowanie rutynowo spirometrii u pacjentów, u których włączono leczenie, dla monitorowania stanu chorobowego lub modyfikacji terapii u chorych objawowych. Poprawa stanu klinicznego niekoniecznie koreluje z odpowiedzią spirometryczną na leczenie. Spirometria jest przydatna do wykrycia istniejącej obturacji dróg oddechowych u objawowych chorych, którzy mogą osiągnąć korzyści z farmakoterapii, długotrwałej tlenoterapii czy rehabilitacji pulmonologicznej bądź wszystkich tych metod.