Streszczenie
Czym jest jatrogenna ektazja rogówki i jak jej uniknąć?
Mianem keratektazji lub ektazji rogówki określa się zmniejszenie grubości i uwypuklenie rogówki w miejscu fotoablacji, co doprowadza do pogorszenia ostrości wzroku. Przyjmuje się, że podłożem jej powstawania po chirurgii refrakcyjnej są zmiany biomechaniczne zachodzące w rogówce po cięciu płatka i/lub fotoablacji tkanki rogówki. Jej występowanie opisano po raz pierwszy po zabiegu laser in situ keratomileusis (LASIK). Ilość pozostawionej nienaruszonej tkanki rogówki po fotoablacji, średnica fotoablacji, przebieg gojenia pooperacyjnego oraz ciśnienie wewnątrzgałkowe są uważane za czynniki odpowiedzialne za jej powstanie. Zwraca się również uwagę na predyspozycje genetyczne. Zapobieganiu keratektazji podczas zabiegów fotokeratektomii refrakcyjnej służy obliczanie głębokości fotoablacji zgodnie z zasadą Munnerlyna. Początkowo uważano, że w celu zminimalizowania ryzyka powstania ektazji wystarczy pozostawić jedynie 200 μm nietkniętej tkanki rogówki. Udowodniono jednak, że grubość ta powinna wynosić co najmniej 250 μm, niezależnie od zastosowanej metody fotoablacji. Vinciguerra zasugerował, że uchronienie przed ektazją wymaga, by pod koniec fotoablacji grubość rogówki wynosiła co najmniej 400 μm. W 2008 r. Randleman i wsp. przeanalizowali 171 przypadków keratektazji po zabiegach refrakcyjnych i na tej podstawie wyodrębnili czynniki ryzyka powstania tego powikłania. Wymienione w porządku ważności, czynniki te są następujące:
- nieprawidłowa topografia przed operacją,
- niewielka grubość pozostałej istoty właściwej po zabiegu,
- młody wiek chorego,
- niewielka grubość rogówki przed operacją,
- znaczna krótkowzroczność (tab. 1).