Streszczenie
OSTATNIE ODKRYCIA
Biopsja węzła wartowniczego jest obiecującą techniką diagnostyczną pozwalającą wykryć ukryte przerzuty do węzłów chłonnych, zwłaszcza u chorych na nowotwory jamy ustnej. Badanie PET z fluorodezoksyglukozą wydaje się przydatne w wykrywaniu nawrotowego raka krtani po radioterapii. Nie wyjaśniono dotąd roli PET z fluorodezoksyglukozą w rozpoznawaniu przetrwałych ognisk nowotworu po radioterapii zastosowanej wyłącznie lub wraz z chemioterapią. Stale zwiększa się liczba metod stosowanych w chirurgii rekonstrukcyjnej. U wybranych chorych wykonuje się operacje minimalnie inwazyjne, takie jak endoskopia wewnątrznosowa, zabiegi z użyciem robota i nawigacja śródoperacyjna. Do innych osiągnięć zalicza się wykorzystanie terapii fotodynamicznej, narzędzi ultradźwiękowych i szwów mechanicznych.
PODSUMOWANIE
Nowe techniki diagnostyczne są stosowane w celu uniknięcia niepotrzebnych rozległych operacji. Wprowadzono udoskonalenia techniczne pozwalające na leczenie chorych na nowotwory narządów głowy i szyi metodami chirurgii minimalnie inwazyjnej. Ustalenie wskazań do stosowania każdej z tych metod wymaga przeprowadzenia dużych badań prospektywnych.
SŁOWA KLUCZOWE
nowotwory narządów głowy i szyi, metody minimalnie inwazyjne, planowanie, chirurgia
WPROWADZENIE
Mianem nowotworów narządów głowy i szyi określa się tradycyjnie nowotwory złośliwe wywodzące się z błony śluzowej górnych dróg oddechowych i górnego odcinka przewodu pokarmowego, w tym jamy ustnej, gardła, krtani, jamy nosowej i zatok obocznych nosa. Ponad 90% nowotworów narządów głowy i szyi to raki płaskonabłonkowe. Na świecie rozpoznaje się co roku ponad 500 000 raków płaskonabłonkowych narządów głowy i szyi (head and neck squamous cell carcinoma, HNSCC) i częstość ta stale się zwiększa. U około jednej trzeciej chorych nowotwór rozpoznaje się we wczesnym stadium zaawansowania (I lub II stopień), u pozostałych zaś w stadium zaawansowanym (III lub IV stopień). Rozsiew pierwotnego ogniska nowotworu zależy od miejscowych warunków anatomicznych. Każdy obszar anatomiczny cechuje się charakterystycznym sposobem rozsiewu nowotworu. W rozprzestrzenianiu się HNSCC ważną rolę odgrywa układ chłonny. Nacieczony węzeł chłonny może być źródłem dalszego rozsiewu do okolicznych naczyń chłonnych lub krwionośnych, a rozsiew drogą krwi przyczynia się do powstania przerzutów odległych.
Chorzy na nowotwór we wczesnym stadium zaawansowania są poddawani leczeniu chirurgicznemu lub radioterapii, podczas gdy u chorych na zaawansowane nowotwory operację kojarzy się z radioterapią, chemioterapią lub obiema tymi metodami. W ostatnim dziesięcioleciu dokonał się postęp we wszystkich metodach leczenia. Techniki chirurgiczne nadal się rozwijają i skupiają głównie na zabiegach minimalnie inwazyjnych oraz uzyskiwaniu coraz lepszych wyników czynnościowych i estetycznych. Poza udoskonaleniami technicznymi nastąpił postęp w precyzowaniu wskazań do operacji ratujących.