Streszczenie
OSTATNIE ODKRYCIA
Badania histopatologiczne węzła wartowniczego wykazały, że jego stan jest niezależnym czynnikiem rokowniczym dla przeżycia chorych na czerniaka. Częstość uzyskiwania fałszywie ujemnych wyników biopsji tego węzła jest zaniżona z powodu nieprawidłowych obliczeń. Analiza podgrup Multicenter Selective Lymphadenectomy Trial (MSLT) 1 wydaje się świadczyć o korzystnym wpływie wykonywania biopsji węzła wartowniczego na przeżycie, ale pogląd ten jest krytykowany z wielu powodów. Być może istnieje podgrupa chorych z dodatnim wynikiem biopsji węzła wartowniczego i fałszywie dodatnimi cechami rokowniczymi, mająca uśpione przerzuty, z których nie rozwiną się czynne ogniska nowotworowe.
PODSUMOWANIE
Wielkość przerzutu w węźle wartowniczym jest dodatkowym czynnikiem pozwalającym przewidzieć rokowanie, choć dotąd nie wyodrębniono odpowiedniej grupy, u której należałoby wykonać doszczętną limfadenektomię. Zagadnienie to jest przedmiotem badań MSLT-2 i MINITUB. EORTC zaleca przyjęcie kryteriów z Rotterdamu jako najbardziej powtarzalny i najdokładniejszy sposób oceny wielkości nowotworu w węźle chłonnym wartowniczym. Coraz częściej wykorzystuje się badanie cytologiczne materiału pobranego podczas biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej wykonywanej pod kontrolą badania ultrasonograficznego jako alternatywę efektywniejszą kosztowo.
SŁOWA KLUCZOWE
czerniak, przerzuty, przegląd, węzeł wartowniczy, ultrasonografia
WPROWADZENIE
Zachorowalność na czerniaka znacząco zwiększa się na całym świecie. Przyczyną jest coraz częstsze występowanie czerniaków o grubości nacieku do 1 mm (T1). Rokowanie co do przeżycia 5 lat u chorych na czerniaka w stopniu zaawansowania I lub II według AJCC waha się między 95% dla czerniaków w stopniu T1 a 45% dla czerniaków w stopniu T4.
Uważa się, że rozsiew czerniaka następuje według jednego z dwóch wzorców. Zgodnie z pierwszą hipotezą czerniaki tworzą przerzuty jednocześnie drogą naczyń chłonnych do węzłów chłonnych i drogą naczyń krwionośnych do narządów odległych. Przerzuty w węzłach chłonnych są wówczas wskaźnikami rozsiewu nowotworu, nie zaś miejscem przechowywania jego komórek. Z uwagi na położenie w pobliżu pierwotnego ogniska nowotworu mogą być pierwszym widocznym miejscem powstania przerzutów, gdy tymczasem występujące jednocześnie przerzuty odległe nie są klinicznie dostrzegalne. W tym modelu pierwszym rozpoznawalnym przerzutem może być również ognisko w narządzie odległym.
Drugi sposób tworzenia przerzutów czerniaka sugeruje systematyczną progresję z ogniska pierwotnego przez miejscowe naczynia chłonne do regionalnych węzłów chłonnych, a dopiero potem rozsiew do narządów odległych. Wczesne usunięcie regionalnych węzłów chłonnych wraz z pierwotnym ogniskiem nowotworu może wówczas również prowadzić do wyleczenia, a stan węzłów nie jest wyłącznie czynnikiem rokowniczym. Na tej przesłance opiera się elektywne wycięcie węzłów chłonnych (ELND), a także biopsja węzła wartowniczego, po której następuje uzupełniająca limfadenektomia (completion lymph node dissection, CLND).