Streszczenie
Umieralność z powodu raka piersi zmniejszyła się z różnych powodów, ale większość ekspertów za główną przyczynę uznaje postępy w zakresie badań przesiewowych i leczenia. Osiągnięcia technologiczne umożliwiły wcześniejsze wykrywanie nowotworów, a onkolodzy udoskonalili metody postępowania terapeutycznego. Trwa debata poświęcona znaczeniu badań przesiewowych i leczenia w zmniejszaniu umieralności chorych, lecz określenie rzeczywistej roli każdego z tych czynników jest trudne lub nawet niemożliwe. Oszacowania przeprowadzone na modelu komputerowym sugerują, że tylko dzięki wykorzystaniu mammografii w ciągu ostatnich 20 lat umieralność zmniejszyła się o 28-65%, w zależności od przyjętego założenia. W kilku badaniach przeprowadzonych w Szwecji i Holandii również zasugerowano, że największy wpływ na zmniejszenie umieralności z powodu raka piersi ma wykonywanie badań przesiewowych. Są one czynnikiem utrzymującym się w pobliżu górnej granicy oszacowań modelowych.
Zalety mammografii przesiewowej
Pierwszym randomizowanym badaniem, którego wyniki wykazały możliwość zmniejszenia umieralności z powodu raka piersi dzięki wykonywaniu mammografii przesiewowej i klinicznego badania piersi (clinical breast examination, CBE), było doświadczenie Health Insurance Plan (HIP). Rozpoczęto je w 1963 r. w stanie Nowy Jork i w trakcie jego trwania około 60 000 kobiet w wieku od 40 do 64 lat przydzielono losowo do grupy postępowania typowego lub do grupy poddawanej co roku mammografii i CBE. Po 10 latach obserwacji umieralność swoista dla raka piersi była w grupie mammografii i CBE o 29% mniejsza niż w grupie kontrolnej. Podobnie jak ma to miejsce w przypadku wszystkich dużych prospektywnych badań przesiewowych, występowały pewne trudności logistyczne, które zmniejszały wiarygodność uzyskanych wyników. Nie uwzględniono wystarczająco dobrze ryzyka występowania raka piersi przed rozpoczęciem badania w grupie kontrolnej. Ponadto jakość mammografii, zgodna z zasadami ówczesnej sztuki, była jednak wyraźnie gorsza w porównaniu z możliwościami dzisiejszych technologii.