Streszczenie
W leczeniu chorych na płaskonabłonkowe raki głowy i szyi (head and neck squamous cell carcinoma, HNSCC) dokonuje się stały postęp. Dotyczy on zarówno pogłębiania wiedzy o samym nowotworze, jak i opracowywania nowych metod terapeutycznych. Dokonane w ostatnim dwudziestoleciu osiągnięcia w obrazowaniu narządów, komputeryzacji i technologii napromieniania przełożyły się na rozwój radioterapii od technik dwuwymiarowych do radioterapii o modulowanej intensywności wiązki. Zmiany pozwalające na bardziej swoiste oddziaływanie na nowotwór i oszczędzanie tkanek prawidłowych znacząco zmodyfikowały zasady napromieniania chorych na HNSCC. Dokonane w tym samym czasie postępy w zakresie nauk podstawowych, mające na celu lepsze poznanie biologii nowotworów, przyczyniły się do opracowania leków o działaniu ukierunkowanym molekularnie.
Przed wprowadzeniem leczenia ukierunkowanego molekularnie postępowanie systemowe ograniczało się do podawania związków cytotoksycznych hamujących proliferację komórek nowotworowych. Ich działanie było w dużej mierze nieswoiste i polegało na indukcji uszkodzenia DNA (np. cisplatyna), zaburzaniu replikacji DNA (np. fluorouracyl) lub przerywaniu mitozy (np. taksoidy). Analizowanie zjawisk molekularnych i biologii komórki w aspekcie procesów nowotworzenia istotnie przyczyniło się do poznania szlaków przekazywania sygnałów odpowiadających za progresję i przeżycie nowotworów. Wyłonienie onkogenów o zaburzonej regulacji oraz genów supresorowych, których hamowanie sprzyja proliferacji komórek nowotworowych, ujawniło kluczowe swoiste punkty uchwytu działania potencjalnych leków. Dzięki osiągnięciom nauk podstawowych wykazano, że dla progresji nowotworu jest konieczne również zahamowanie procesów planowej śmierci komórki oraz indukowanie ciągłej replikacji, aktywacja angiogenezy, a także stymulowanie mechanizmów naciekania i zdolności dotworzenia przerzutów. Chociaż w wielu wymienionych procesach pośredniczą zaburzenia molekularne zachodzące w komórkach nowotworowych, wydaje się obecnie, że w tych złożonych przemianach uczestniczą też komórki prawidłowe i komórki zrębu otaczające nowotwór (mikrośrodowisko guza), a także układ odpornościowy.
Osiągnięcia biologii molekularnej znacznie rozszerzyły zakres potencjalnych strategii postępowania przeciwnowotworowego. Dzięki określeniu nowych punktów uchwytu leczenia stało się możliwe opracowanie leków o działaniu ukierunkowanym molekularnie wybiórczo hamujących aktywację kluczowych szlaków przekazywania sygnałów, charakteryzujących się dzięki temu potencjalnie mniejszą toksycznością.
Dodaj do ulubionych