Streszczenie
Uchwaloną w 1978 r. we Włoszech Ustawę 180 „Reforma opieki psychiatrycznej” – zgodnie uznano za kamień milowy w historii prawodawstwa. Po raz pierwszy we Włoszech godność pacjenta w ostrej psychozie, a nie potrzeba jej opanowania znalazła się w centrum zainteresowania prawa, co miało wpłynąć na metody postępowania stosowane u chorych psychicznie. Ustawa dotyczyła przede wszystkim długoterminowo przebywających w szpitalach psychiatrycznych chorych, zwykle cierpiących na przewlekłe psychozy. Cele ustawodawców były szczytne – ustawa miała dbać o dobro pacjentów, zapobiegając ich zatrzymywaniu przez nieokreślony czas w szpitalach nie zapewniających opieki o odpowiedniej jakości. Wspaniałe wizje i dobre intencje nie gwarantują jednak właściwej realizacji. Autorzy artykułu pytają, czy takie zmiany powinny być wprowadzane przez polityków przez wywieranie nacisku, czy raczej wynikać z poprawy praktyki klinicznej dokonywanej przez ekspertów będących specjalistami opieki zdrowotnej i popartej danymi z badań naukowych i doświadczeń pacjentów?
Wprowadzając wymóg wyłącznie ambulatoryjnego leczenia chorych psychicznie, Ustawa 180 narzuciła obowiązek prawny, który pomieszał skutek ciężkich chorób psychicznych ze skutkami samej instytucjonalizacji i nie docenił wyzwań stających przed opieką kliniczną w warunkach opieki środowiskowej. Wdrożenie zapisów ustawy było częściowe i powolne ze względu na niewystarczające wsparcie finansowe oraz niedocenienie potrzeby opieki długoterminowej. Ustawą nie obejmowała interwencji terapeutycznych i rehabilitacji oraz pomijała zaburzenia lękowe i zaburzenia nastroju. Jej wpływ na obecny stan psychiatrii włoskiej był raczej negatywny i wymaga porównania z podobnymi zmianami w praktyce wykazywanymi ostatnio w Anglii.