Nadzieja w psychiatrii

Od stuleci nadzieja była przedmiotem zainteresowania w różnych kulturach. Szczególnie zyskiwała na znaczeniu w okresach kryzysu i pragnienia zmiany. Niejednokrotnie pojęcie nadziei interpretowano w kontrowersyjny sposób – w mitologii greckiej nadzieja znajduje się wśród plag wydostających się z puszki Pandory, natomiast w tradycji judeochrześcijańskiej jest traktowana jako wartość i duchowy dar pochodzący od Boga.
Karl Menninger postrzegał nadzieję jako nierozłączną z wykonywaniem zawodu psychiatry; ważny czynnik inicjujący zmianę terapeutyczną, gotowość uczenia się i dążenia do indywidualnego dobrostanu. Obecnie w piśmiennictwie psychiatrycznym znajdują się co najmniej trzy uzasadnienia, dlaczego nadzieja jest ważnym czynnikiem w praktyce i badaniach psychiatrycznych. Po pierwsze, nadzieja ma kluczowe znaczenie dla pojęcia zdrowienia z chorób psychicznych. Uważa się, że nadzieja jest czynnikiem inicjującym i podtrzymującym proces zdrowienia. Po drugie, ma kluczowe znaczenie dla pojęcia odporności. Po trzecie, leży u podstaw adaptacji człowieka i zmiany terapeutycznej, będąc stale identyfikowana przez pacjentów i terapeutów jako kluczowy czynnik w psychoterapii. W psychiatrii, dziedzinie, w której istnienie lub brak nadziei może mieć szczególnie głębokie konsekwencje, poświęcano jednak niewiele uwagi samemu pojęciu nadziei, a także jego implikacjom klinicznym i badawczym.
Dlatego autorzy artykułu przedstawili niektóre refleksje dotyczące nadziei z perspektywy własnych swoistych kompetencji. Każdy napisał jeden podrozdział, a wnioski autorzy opracowali wspólnie. Przedstawienie nadziei z tych różnych perspektyw ma na celu pobudzenie do dyskusji i badań dotyczących tego zagadnienia w psychiatrii.