Witamina D – przyjaciel czy wróg?

Witamina D stała się obecnie remedium na niemal wszystkie schorzenia, począwszy od zaburzeń w obrębie układu kostnego, a na zaburzeniach psychicznych skończywszy. Większość preparatów witaminy D dostępna jest w sprzedaży odręcznej bez recepty, również w połączeniu z preparatami wapnia. O ile same preparaty wapnia nie mogą wyrządzić większej krzywdy, o tyle stosowanie hormonu ingerującego w gospodarkę wapniowo-fosforanową w obrębie całego organizmu może pociągać za sobą niekiedy dramatyczne konsekwencje.

Uwagi praktyczne

• Przelicznik jednostek stężenia 25-(OH)-D wynosi: 1 ng/ml = 2,5 nmol/l.
• Nie należy rutynowo oznaczać stężenia w surowicy 25-(OH)-D, a jedynie w wybranych sytuacjach, jeżeli stwierdza się kliniczne cechy jej niedoboru, istnieją kliniczne wskazania do wykonania takiego badania, np. osteomalacja, intoksykacja, lub dotyczy to osób zagrożonych dużym ryzykiem wystąpienia niedoboru witaminy D.

Informacja praktyczna

Za objawy wynikające zarówno z hiper-, jak i hipokalcemii odpowiada wapń zjonizowany, który nie jest związany z albuminami (w mniej więcej 45 proc.).

Ponieważ standardowo laboratoria oznaczają wapń związany z albuminami, w sytuacji hipoalbuminemii należy dodatkowo dokonać korekty stężenia wapnia względem albumin, pamiętając, iż na każdy spadek stężenia albumin o 1 g/dl (lub 10 g/l) poniżej wartości prawidłowej (4 g/dl) należy dodać 0,8 mg/dl (0,2 mmol/l) do aktualnego stężenia wapnia skorygowany Ca = (4 – [Alb] w g/dl) × 0,8 + [Ca] w mg/dl.

Można również posłużyć się kalkulatorem dostępnym online.[9] O ile w przypadku hiperkalcemii korekta ta ma mniejsze znaczenie, gdyż wskaże jedynie rzeczywiste wysokie stężenie wapnia w surowicy, o tyle w sytuacji hipokalcemii dokonana modyfikacja może zadecydować o zasadności wdrażania suplementacji wapnia.