Pulmonologia

Powikłania ze strony układu oddechowego związane z otyłością

Swapna Mandal, clinical research fellow1 Nicholas Hart, clinical research consultant2

1 Division of Astma, Allergy and Lung Biology, King’s College London, Wielka Brytania

2 NIHR Comprehensive Biomedical Research Centre, Guy’s and St Thomas’s NHS Foundation Trust and King’s College London, Wielka Brytania

Respiratory complications of obesity

Clinical Medicine 2012;12(1):75-8

Tłum. lek. Emilia Sopolińska 

Adres do korespondencji: Dr N. Hart, NIHR Comprehensive Biomedical Research Centre, Guy’s & St Thomas’s NHS Foundation Trust & King’s College London, Westminster Bridge Road, London SE1 7EH, UK. E-mail: nicholas.hart@gstt.nhs.uk

Otyłość ma związek z występowaniem chorób współistniejących, takich jak nadciśnienie tętnicze i cukrzyca, a ostatnio podkreśla się także jej wpływ na układ oddechowy. Oprócz duszności wysiłkowej i zmniejszonej wydolności fizycznej może mieć negatywny wpływ na mechanikę oddychania u osób z towarzyszącymi przewlekłymi chorobami układu oddechowego – astmą i przewlekłą obturacyjną chorobą płuc. Co ważniejsze, może to powodować zaburzenia oddychania w czasie snu: obturacyjny bezdech podczas snu (OSA – obstructive sleep apnoea) oraz niewydolność oddechową związaną z otyłością (ORRF – obesity-related respiratory failure).

W artykule opisano zaburzenia oddychania związane z otyłością ze szczególnym uwzględnieniem zmian mechaniki płuc i zaburzeń oddychania podczas snu mających istotne znaczenie kliniczne.

Zmiany mechaniki oddychania towarzyszące otyłości

Otyłość wywiera duży wpływ na mechanikę oddychania. Wskaźnik BMI ma bezpośredni związek ze stopniem oporu w drogach oddechowych i wysiłkiem oddechowym, a także koreluje odwrotnie proporcjonalnie z objętością płuc. Charakterystyczne jest to, że zmniejszenie czynnościowej pojemności zalegającej (FRC – functional residual capacity) i zapasowej objętości wydechowej (ERV – expiratory reserve volume) wiąże się z wczesnym zamknięciem dróg oddechowych, prowadząc do powstania pułapki powietrznej, zaburzeń wentylacji, perfuzji i następczej hipoksji. Otyłość powoduje również duże obciążenie restrykcyjne ściany klatki piersiowej, co prowadzi do zmniejszenia jej podatności. Badania prowadzone wśród otyłych pacjentów poddanych znieczuleniu wykazały bezpośredni związek pomiędzy stopniem otyłości i spadkiem FRC a podatnością statyczną płuc. Oddychanie małymi objętościami powoduje ograniczenie przepływu powietrza w fazie wydechu na skutek wczesnego zamknięcia dróg oddechowych i powstanie wewnętrznego dodatniego ciśnienia końcowowydechowego (iPEEP – intrinsic positive end-expiratory pressure), co ponownie nasila wysiłek oddechowy.

Wszystkie te zmiany nasilają się podczas snu, co jest spowodowane negatywnym wpływem na mechanikę płuc procesu adaptacyjnego zachodzącego u otyłych pacjentów po przyjęciu pozycji na wznak.3-5

Najważniejsze zagadnienia

•Zaburzenia oddychania podczas snu są częste u osób otyłych.

•Patofizjologia niewydolności oddechowej związanej z otyłością jest złożona.

•W celu potwierdzenia rozpoznania i zastosowania odpowiedniej strategii postępowania należy wykonać badania dotyczące zaburzeń snu.

Zaburzenia oddychania w czasie snu

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Mechaniczne wspomaganie oddychania metodami nieinwazyjnymi w niewydolności oddechowej związanej z otyłością

Mechaniczne wspomaganie oddychania metodami nieinwazyjnymi w niewydolności oddechowej związanej z otyłością nie jest łatwe, dlatego konieczne jest opracowanie jasnych wytycznych postępowania w takiej sytuacji. [...]

Wnioski

Otyłość oprócz powikłań metabolicznych i sercowo-naczyniowych często powoduje zaburzenia oddychania. Z tego powodu lekarze zajmujący się osobami otyłymi powinni ustalić, czy ich pacjenci [...]