Choroby internistyczne u kobiet w ciąży

Cykl „Choroby internistyczne u kobiet w ciąży” koordynowany przez prof. dr. hab. med. Dariusza Moczulskiego, Kierownika Kliniki Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii UM w Łodzi

Przygotowanie chorej na toczeń rumieniowaty układowy do ciąży

dr n. med. Joanna Kur-Zalewska, prof. dr hab. med. Witold Tłustochowicz

Klinika Chorób Wewnętrznych i Reumatologii, Wojskowy Instytut Medyczny w Warszawie

Adres do korespondencji: dr n. med. Joanna Kur-Zalewska, Klinika Chorób Wewnętrznych i Reumatologii, Wojskowy Instytut Medyczny, ul. Szaserów 128, 04-141 Warszawa. Tel. (22) 810 48 04

Ciąża u kobiet chorych na toczeń rumieniowaty układowy wiąże się ze zwiększoną częstością powikłań i śmiertelnością zarówno matki, jak i płodu. W celu zmniejszenia ryzyka niepomyślnego przebiegu ciąży należy chorą właściwie do niej przygotować, a następnie systematycznie monitorować jej rozwój.

CELE ARTYKUŁU

Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien umieć:

• przedstawić zagrożenia związane z antykoncepcją u chorej z toczniem rumieniowatym układowym

• rozpoznać powikłania w czasie ciąży będące następstwem tocznia rumieniowatego układowego

• wymienić leki wymagające odstawienia u chorej na toczeń rumieniowaty układowy planującej zajść w ciążę

• przedstawić strategię postępowania terapeutycznego przy zaostrzeniu tocznia rumieniowatego układowego podczas ciąży

• przedstawić strategię opieki okołoporodowej u chorej na toczeń rumieniowaty układowy

Toczeń rumieniowaty układowy (TRU) jest przewlekłą chorobą autoimmunologiczną charakteryzującą się zajęciem wielu narządów i obecnością w surowicy autoprzeciwciał, przebiegającą z okresami remisji i zaostrzeń, prowadzącą do zwiększonej chorobowości i śmiertelności.1,2 Kobiety chorują nawet 12-krotnie częściej niż mężczyźni, prawie 90% z nich jest w wieku rozrodczym.1-3 W związku z tym jednym z największych wyzwań, przed którymi staje reumatolog, jest odpowiednie przygotowanie chorej do ciąży i prowadzenie leczenia TRU w jej trakcie.1 Ze względu na zwiększoną częstość powikłań i śmiertelność zarówno matki, jak i płodu każda ciąża u chorej na TRU jest ciążą wysokiego ryzyka.1,4,5 Jednak zaplanowanie i właściwe prowadzenie ciąży pozwala na jej pomyślne zakończenie nawet u 80-90% chorych na TRU.1,2,5

Wpływ TRU na płodność

Z dostępnych danych wynika, że sam TRU nie zmniejsza płodności.2-6 Wydaje się, że obecność przeciwciał antyfosfolipidowych (aPL – antiphospholipid antibody) i wtórnego zespołu antyfosfolipidowego (APS – antiphospholipid syndrome) również nie wpływa na płodność chorych na TRU.1 Jest ona natomiast istotnie zmniejszona u kobiet leczonych za pomocą hemodializ i dializ otrzewnowych.7

Niepłodność kobiet i mężczyzn chorych na TRU może być spowodowana wcześniejszym stosowaniem cyklofosfamidu.2,5,6 Ryzyko jej wystąpienia rośnie z wiekiem chorych w chwili rozpoczęcia leczenia i podaną łączną dawką leku.1,6 Przemijająca niepłodność u mężczyzn chorych na TRU jest natomiast wynikiem oligospermii związanej z leczeniem sulfasalazyną i metotreksatem w dużych dawkach.1 Ustępuje ona zwykle w ciągu 2-3 miesięcy po odstawieniu leków.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Wpływ TRU na płodność

Z dostępnych danych wynika, że sam TRU nie zmniejsza płodności.2-6 Wydaje się, że obecność przeciwciał antyfosfolipidowych (aPL – antiphospholipid antibody) i wtórnego zespołu [...]

Antykoncepcja u chorych na TRU

Ze względu na zagrożenia dla życia i zdrowia związane z ciążą, zwłaszcza nieplanowaną, u chorych na TRU w wieku rozrodczym należy stosować antykoncepcję.3,5

Czynniki prognostyczne u chorych na TRU w ciąży

Czynnikami ryzyka niepomyślnego przebiegu ciąży u chorych na TRU są: aktywna choroba podstawowa, zajęcie nerek, niewyrównane nadciśnienie tętnicze, wcześniejsze utraty ciąży, odstawienie [...]

Wpływ ciąży na chore na TRU

Wpływ ciąży na chorobowość matek chorych na TRU należy rozpatrywać w kilku aspektach, przede wszystkim biorąc pod uwagę występowanie typowych powikłań ciąży, [...]

Wpływ TRU na przebieg ciąży

Ryzyko niepomyślnego przebiegu i zakończenia ciąży dotyczy przede wszystkim chorych z aktywnym TRU, toczniem nerkowym, nadciśnieniem tętniczym, hipokomplementemią, przeciwciałami anty-Ro, anty-La, anty-dsDNA i aPL [...]

Przygotowanie chorej na TRU do ciąży

Ciąża u chorych na TRU wiąże się ze zwiększoną częstością powikłań i śmiertelnością zarówno matki, jak i płodu.5 Wiadomo jednak, że u chorych z nieaktywnym lub [...]

Prowadzenie chorych na TRU w czasie ciąży

Każda ciąża u chorych na TRU jest ciążą wysokiego ryzyka i powinna być prowadzona wspólnie przez położnika i reumatologa.5

Podsumowanie

Ciąża u chorych na TRU wiąże się ze zwiększoną częstością powikłań i śmiertelnością matki i płodu. Do najważniejszych czynników ryzyka niepomyślnego przebiegu ciąży u chorych [...]