Najczęstsze błędy

Najczęstsze błędy w diagnostyce i leczeniu bólu stawów

dr hab. n. med. Bożena Targońska-Stępniak

Katedra i Klinika Reumatologii i Układowych Chorób Tkanki Łącznej, Uniwersytet Medyczny w Lublinie

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Bożena Targońska-Stępniak, Katedra i Klinika Reumatologii i Układowych Chorób Tkanki Łącznej UM w Lublinie, ul. Jaczewskiego 8, 20-950 Lublin. Tel. 81 724 47 90, faks 81 724 45 15. E-mail: bozena.stepniak@am.lublin. pl

Ból stawów może być objawem różnych chorób stawów lub chorób ogólnoustrojowych, często wymagających szybkiego rozpoznania i leczenia. W związku z różnorodnością przyczyn i nietypowym przebiegiem niektórych schorzeń może dojść do pomyłek w procesie diagnostycznym i terapeutycznym bólu stawów.

Wprowadzenie

Ból stawów jest jednym z najczęstszych powodów zgłaszania się chorych zarówno do lekarza rodzinnego, jak i do poradni specjalistycznych. Może być pierwszym objawem zwiastującym przewlekłe zapalenie stawów lub objawem niespecyficznym, wywołanym chorobą ogólnoustrojową. Dlatego każdy chory z bólem stawów powinien być uważnie diagnozowany, niezależnie od czasu trwania i nasilenia dolegliwości. W związku z różnorodnością przyczyn i nietypowym przebiegiem niektórych schorzeń mogą zdarzyć się pomyłki w procesie diagnostycznym i terapeutycznym bólu stawów. Niniejsze opracowanie ma na celu przedstawienie i zwrócenie uwagi na częściej spotykane niewłaściwe decyzje w procesie postępowania z chorym.

Uwagi ogólne

Ból stawów (artralgia) jest niezwykle częstym objawem, który może być wywołany pierwotnymi zmianami strukturalnymi stawów lub tkanek otaczających stawy bądź chorobami narządów bezpośrednio niezwiązanych z układem mięśniowo-szkieletowym. Przyczyną artralgii mogą być choroby stawów o charakterze zapalnym lub zwyrodnieniowym, czynniki ogólnoustrojowe, takie jak zakażenia, nowotwory, zaburzenia metaboliczne, a także inne choroby spoza układu ruchu (tab. 1). Najczęstszą przyczyną bólu stawu są zmiany w tkankach otaczających, zapewniających integralność stawu (ścięgna, więzadła i ich przyczepy, pochewki ścięgien, kaletki maziowe), zwykle o charakterze przeciążeniowym, spowodowane powtarzającymi się mikrourazami. U starszych dorosłych częstą przyczyną bólu stawu jest choroba zwyrodnieniowa, która w okresie zaostrzenia może przebiegać również z odczynem zapalnym.

Istotna jest odpowiedź na pytanie, czy ból stawu spowodowany jest przyczyną miejscową, czy ogólnoustrojową, gdyż wpływa to na dalsze postępowanie diagnostyczne i terapeutyczne (miejscowe lub systemowe). W diagnostyce należy uwzględnić sygnały ostrzegawcze, czyli niepokojące objawy, które nasuwają podejrzenie schorzenia zapalnego lub spoza układu ruchu, co wymaga szczególnie wnikliwego dalszego badania. Uwagę powinny zwrócić: początek objawów u osób >50 r.ż., gorączka, postępujące osłabienie, zmniejszenie masy ciała, powiększenie węzłów chłonnych, niedokrwistość, przewlekły charakter dolegliwości.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Błędy diagnostyczne

Ból w okolicy lędźwiowo-krzyżowej (ból kręgosłupa lub pośladków) jest zwykle traktowany jako wyraz choroby krążka międzykręgowego (dyskopatii). Jednak u osób <40 r.ż. przewlekły [...]

Błędna interpretacja wyników badań laboratoryjnych

Jest przeciwciałem reagującym z fragmentem Fc immunoglobuliny G. Ocenia się, że RF występuje u 50-90% chorych na RZS. Obecność RF traktowana jest jako [...]

Błędy terapeutyczne

Niesteroidowe leki przeciwzapalne są najczęściej stosowanymi lekami na świecie, a jednym z najczęstszych wskazań jest ból stawów. Stosowanie NLPZ ma uzasadnienie u chorych z objawami [...]

Opis przypadku

Chora, lat 71, została skierowana do poradni reumatologicznej z podejrzeniem układowej choroby tkanki łącznej. Od około 6 miesięcy kobieta cierpi na ból [...]