Choroby internistyczne kobiet w ciąży

Cykl „Choroby internistyczne u kobiet w ciąży” koordynowany przez prof. dr. hab. n. med. Dariusza Moczulskiego, Kierownika Kliniki Chorób Wewnętrznych i Nefrodiabetologii UM w Łodzi

Duszność u kobiet w ciąży

dr hab. n. med. Tadeusz Przybyłowski

Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Pneumonologii i Alergologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Tadeusz Przybyłowski, Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Pneumonologii i Alergologii, Warszawski Uniwersytet Medyczny, ul. Banacha 1a, 02-097 Warszawa.

Duszność w różnym stopniu nasilenia może występować nawet u 70% kobiet w ciąży. Istotne jest różnicowanie pomiędzy dusznością typową dla ciąży a dusznością związaną z innymi stanami chorobowymi.

CELE ARTYKUŁU

Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien umieć:

• przedstawić epidemiologię występowania duszności u kobiet w ciąży

• wymienić najczęstsze przyczyny duszności u kobiet w ciąży

• wdrożyć podstawową diagnostykę różnicową duszności u kobiet w ciąży

• rozpoznać sytuacje wymagające pilnego skierowania kobiet w ciąży z dusznością do szpitala


Duszność definiowana jest najczęściej jako subiektywne uczucie braku powietrza lub kłopoty z oddychaniem.1,2 Należy podkreślić subiektywny charakter duszności – jest to odczucie, które pacjent zgłasza i którego nie da się w prosty sposób zmierzyć, tak jak np. ciśnienia tętniczego krwi lub stężenia hemoglobiny we krwi. Duszność jest dolegliwością zgłaszaną przede wszystkim przez chorych na ostre lub przewlekłe choroby układu oddechowego, układu krążenia. Ze względu na ograniczoną liczbę badań dokładna ocena częstości występowania duszności jest bardzo utrudniona, ale autorzy badań o charakterze ankietowym oceniają, że dolegliwość tę może zgłaszać nawet 27% osób,3 w grupie ciężko chorych wymagających hospitalizacji odsetek ten zwiększa się do 49%.4 Z badań populacyjnych wynika, że duszność zgłasza 9-13% osób dorosłych, w grupie wiekowej powyżej 40 r.ż. odsetek ten zwiększa się do 15-18%, a wśród osób powyżej 70 r.ż. wynosi 25-37%.2 Do oceny nasilenia duszności wykorzystuje się wiele różnych skal i kwestionariuszy, do najbardziej popularnych zalicza się skalę Medical Research Council (MRC),5 stosowaną przede wszystkim u chorych na POChP, oraz skalę Borga,6 używaną często do oceny duszności w okresie zaostrzenia przewlekłych chorób układu oddechowego lub układu krążenia.

Nie są to jednak jedyne grupy pacjentów odczuwających duszność. Duszność, często opisywana jako brak lub „głód tlenu”, może występować nawet u 70% ciężarnych.7,8 Biorąc pod uwagę tak powszechne występowanie duszności u kobiet w ciąży, warto bardziej dokładnie przyjrzeć się temu zjawisku.

Zmiany czynności układu oddechowego związane z ciążą

W czasie ciąży obserwuje się wiele zmian w zakresie układu oddechowego. Jednymi z bardziej istotnych są zmiany konfiguracji klatki piersiowej: dochodzi do uniesienia kopuł przepony do góry o 4-5 cm, zwiększa się jednocześnie obwód dolnej części łu...

Jak wspomniano powyżej, nawet do 70% ciężarnych odczuwa duszność. U większości kobiet zaczyna się ona pojawiać podczas pierwszego lub drugiego trymestru i przez trzeci trymestr częstość występowania duszności pozostaje na mniej więcej stałym pozio...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Badanie podmiotowe

Jedno z podstawowych pytań w przypadku ciężarnej zgłaszającej duszność powinno dotyczyć charakteru duszności. Dla duszności ciężarnych charakterystyczne jest jej powolne narastanie, pojawianie się [...]

Badanie przedmiotowe

Oglądanie. Dokładna obserwacja chorej zgłaszającej duszność może pomóc w ustaleniu wstępnego rozpoznania, jest również przydatnym elementem oceny ciężkości podstawowej choroby i nasilenia zaburzeń [...]

Obrzęk płuc

Częstość występowania obrzęku płuc u kobiet w ciąży ocenia się na 0,05-0,8%.17,22 U prawie połowy ciężarnych z rozpoznaniem obrzęku płuc dolegliwości pojawiają się podczas ciąży, [...]

Astma

Astma jest uważana za najczęstszą przewlekłą chorobę układu oddechowego u ciężarnych. Ocenia się, że na astmę choruje 3-12% kobiet podczas ciąży.24,25 Mimo [...]

Zakażenia

Ze względu na zmiany adaptacyjne układu immunologicznego podczas ciąży część zakażeń u ciężarnej może mieć cięższy przebieg. Do takich należy zakażenie wirusem [...]

Mukowiscydoza

Mukowiscydoza jest wrodzoną chorobą dziedziczoną w sposób autosomalny recesywny. Dzięki ogromnemu postępowi, jaki dokonał się w ostatnich latach w opiece nad chorymi na mukowiscydozę, [...]

Zaburzenia oddychania w czasie snu

Duszność w czasie ciąży może również wynikać z problemów z oddychaniem podczas snu. Zmiany czynnościowe oraz anatomiczne w okresie ciąży dotyczą nie tylko dolnych dróg [...]

Podsumowanie

Duszność w czasie ciąży nie jest zjawiskiem rzadkim. W różnym stopniu nasilenia może jej doświadczać nawet prawie 3/4 ciężarnych. Warto pamiętać jednak, że [...]