Temat numeru

Szczepienia u dorosłych

dr n. med. Mirosław Jawień
dr hab. med. Aleksander M. Garlicki

Klinika Chorób Zakaźnych, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum

Oddział Kliniczny Chorób Zakaźnych, Szpital Uniwersytecki, Kraków

Adres do korespondencji: dr n. med. Mirosław Jawień, Oddział Kliniczny Chorób Zakaźnych, ul. Śniadeckich 5, 31-531 Kraków.

Lekarze powinni informować pacjentów o znaczeniu szczepień zalecanych dorosłym. Osoby dorosłe wymagają immunoprofilaktyki m.in. ze względu na choroby przewlekłe i narażenia poekspozycyjne.

 

CELE ARTYKUŁU

Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien umieć:

  • omówić strategię szczepień u osoby dorosłej
  • wymienić wskazania do poszczególnych szczepień u osób dorosłych
  • przedstawić przeciwwskazania do poszczególnych szczepień u dorosłych
  • omówić problem szczepień u kobiety w ciąży

Szczepienia ochronne to jedno z największych osiągnięć w medycynie, które przyczyniło się do znacznego zmniejszenia liczby zachorowań i zgonów z powodu chorób zakaźnych. Przykładem jest całkowita eradykacja ospy prawdziwej w wyniku programu szczepień ochronnych zakrojonego na skalę światową.1

Według większości narodowych programów szczepień ochronnych, w tym i polskiego, szczepieniami obowiązkowymi objęte są dzieci i młodzież.2 W Programie Szczepień Ochronnych na 2015 r. ostatnie obowiązkowe szczepienie jest przeprowadzane w 19 r.ż. (lub w ostatnim roku nauki w szkole) i dotyczy szczepienia przeciwko tężcowi i błonicy. Szczepienia obowiązkowe są finansowane z budżetu ministra zdrowia.3

Po tym okresie problem szczepień w opiece nad pacjentem dorosłym schodzi na dalszy plan, podczas gdy konieczna jest kontynuacja szczepień rozpoczętych w dzieciństwie. Dodatkowo osoby dorosłe wymagają immunoprofilaktyki ze względu na choroby przewlekłe i narażenia poekspozycyjne, szczególnie w niektórych grupach zawodowych. Wraz z wiekiem spada ochronne miano przeciwciał po szczepieniach wykonanych w dzieciństwie i zwiększa się ryzyko zachorowania np. na tężec, błonicę, krztusiec, polio, odrę.4 Także osoby starsze powinny być szczepione przeciw grypie i pneumokokom. W ostatnich latach obserwuje się wzrost zachorowań na tzw. choroby wieku dziecięcego u młodych dorosłych, co w dużej mierze jest wynikiem działania ruchów antyszczepionkowych. Przykładem były ostatnie epidemie odry w USA i następnie w krajach Europy Zachodniej jako efekt zaniechania szczepień dzieci.5

Biorąc pod uwagę aspekt szczepień ochronnych u dorosłych, zaproponowana osobie dorosłej immunoprofilaktyka powinna przede wszystkim obejmować w pierwszej kolejności szczepienia przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi.

Definicje i podstawy wakcynologii

Szczepionka to preparat do uodpornienia czynnego, zawierający określony antygen lub antygeny, które po wprowadzeniu do organizmu uodporniają go na zakażenia jednym lub wieloma drobnoustrojami chorobotwórczymi.1

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Szczepienia obowiązkowe finansowane z budżetu Ministra Zdrowia u osób narażonych w sposób szczególny na zakażenia

U osób dorosłych dotyczą głównie szczepień poekspozycyjnych w przypadku narażenia na wściekliznę, tężec, błonicę oraz WZW B. Zasady kwalifikacji do powyższych szczepień reguluje [...]

Szczepienia zalecane u osób dorosłych

Polska nadal należy do krajów w Europie o najmniejszym odsetku szczepienia przeciwko grypie; odsetek ten nie przekracza 15% społeczeństwa. Szczególnie niepokojącym zjawiskiem jest [...]

Szczepienia u kobiet w ciąży

Zakażenia w okresie ciąży, w szczególności wywołujące choroby mogące mieć istotny wpływ na rozwój płodu, są powodem dużego stresu dla kobiety i jej rodziny. [...]

Szczepienia obowiązkowe i zalecane przy wyjazdach do krajów tropikalnych i subtropikalnych

Przed wyjazdem do krajów o zwiększonym ryzyku epidemiologicznym (krajów tropikalnych i subtropikalnych) zalecane jest skorzystanie z konsultacji w Ośrodkach Medycyny Podróży w celu zaplanowania szczepień przed [...]

Podsumowanie

Powyższe rozważania powinny skłonić lekarzy podstawowej opieki medycznej, geriatrów, internistów, onkologów, lekarzy chorób zakaźnych oraz lekarzy innych specjalności do częstszego proponowania [...]