Temat numeru

Infekcyjne zapalenie wsierdzia – profilaktyka, rozpoznanie i leczenie. Najnowsze wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego

dr n. med. Elżbieta Abramczuk
prof. dr hab. n. med. Tomasz Hryniewiecki

Klinika Wad Nabytych Serca Instytutu Kardiologii w Warszawie

Adres do korespondencji: dr n. med. Elżbieta Abramczuk, Klinika Wad Nabytych Serca Instytutu Kardiologii, ul. Alpejska 42, 04-628 Warszawa; e-mail: e.abramczuk@rap-projekt.com.pl

Początek infekcyjnego zapalenia wsierdzia sugeruje infekcję wirusową.Tymczasem dla szybkiego rozpoznania ważne jest badanie echokardiograficzne (przezklatkowe i przezprzełykowe). Odgrywa ono zasadniczą rolę w diagnostyce. Umożliwia szybkie i szczegółowe zobrazowanie uszkodzonych struktur serca, dając kardiochirurgom możliwość wyboru odpowiedniej techniki operacyjnej.

Wprowadzenie

W 1981 r. von Reyn i wsp. z Beth Israel Deaconess Medical Center w Bostonie zaproponowali kryteria diagnostyczne oparte na wynikach badań histopatologicznych, objawach klinicznych i posiewach krwi. Klasyfikację tę stosowano w latach 80. XX w. Pewne rozpoznanie zapalenia wsierdzia stawiano, gdy było potwierdzone histologicznie z materiału autopsyjnego lub pobranego śródoperacyjnie. Pozostałe przypadki definiowano jako prawdopodobne lub możliwe. W kolejnych latach standardy te krytykowano, gdyż nie uwzględniały badań echokardiograficznych. Kolejne kryteria diagnostyczne, tzw. kryteria Duke, podali Durack ze wsp. w 1994 r. (Duke University Medical Center, Durham, Północna Karolina, USA). Wykorzystują one możliwości badania echokardiograficznego do obrazowania infekcyjnego zapalenia wsierdzia (IZW). Dowiedziono, że czułość echokardiografii transtorakalnej wynosi 60%, a echokardiografii przezprzełykowej >90%.

Rozpoznanie IZW

Kryteria Duke mają dwie kategorie rozpoznania:

  • rozpoznanie pewne, czyli potwierdzone autopsyjnie, śródoperacyjnie lub kryteriami klinicznymi. Rozpoznanie pewne na podstawie kryteriów klinicznych to 2 objawy duże lub 1 duży i 3 małe, lub 5 objawów małych
  • rozpoznanie prawdopodobne, gdy istnieją dane na IZW, ale nie spełniają kryterium pewnego rozpoznania.


Bardzo ważne jest określenie sytuacji, gdy rozpoznanie IZW może być odrzucone:

  • w przypadku alternatywnego rozpoznania
  • gdy objawy IZW ustępują po 4-dniowej antybiotykoterapii
  • gdy nie stwierdzono cech IZW śródoperacyjnie lub autopsyjnie po 4-dniowej lub krótszej antybiotykoterapii.


Wytyczne grupy ekspertów Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC – European Society of Cardiology), które ukazały się w 2004 r., wprowadziły terminologię charakteryzującą IZW. Zawierała ona dane na temat aktywności procesu (aktywne, nawracające), rozpoznania (pewne, prawdopodobne i możliwe), patogenezy IZW - infekcyjne zapalenie wsierdzia na naturalnych zastawkach (IZWN) i infekcyjne zapalenie wsierdzia u chorych z wszczepioną sztuczną zastawką (IZWSz), umiejscowienia (prawe serce, lewe serce) i mikrobiologii (posiewy krwi, ale także wyniki badań serologicznych, histologicznych czy metodą polimerazowej reakcji łańcuchowej).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Rozpoznanie IZW

Kryteria Duke mają dwie kategorie rozpoznania:

Profilaktyka IZW

W 2007 r. opublikowano standardy amerykańskich towarzystw kardiologicznych przełomowe dla profilaktyki zapalenia wsierdzia. Ograniczono ją tylko do zabiegów stomatologicznych w wyselekcjonowanej grupie chorych, [...]

Endocarditis Team

Po raz pierwszy w wytycznych sprecyzowano sposób współpracy specjalistów podczas leczenia chorego z IZW i zalecono stworzenie konsylium, tzw. Endocarditis Team. Tworzą go przede [...]

Objawy infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Początek choroby jest mało charakterystyczny. Dreszcze, gorączka, bóle mięśniowo-kostne (szczególnie bóle pleców), poty sugerują infekcję wirusową. Leczenie „przeziębienia” nie przynosi rezultatów [...]

Diagnostyka IZW

Badanie echokardiograficzne (przezklatkowe i przezprzełykowe) odgrywa zasadniczą rolę w diagnostyce IZW. Umożliwia szybkie i szczegółowe zobrazowanie uszkodzonych struktur serca, dając kardiochirurgom możliwość przygotowania odpowiedniej [...]

Antybiotykoterapia

Zaskakuje stała obecność penicyliny G w kolejnych standardach leczenia paciorkowcowego zapalenia wsierdzia. Od 1941 r., czyli od momentu wynalezienia penicyliny, jest ona [...]