Kardiologia

Przedruk z „Kardiologii po Dyplomie” 2016;5-6:67-73.

Działania niepożądane nowych leków przeciwzakrzepowych – punkt widzenia chirurga

dr hab. n. med. prof. UM Jacek Wroński

Katedra i Klinika Chirurgii Naczyń i Angiologii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie; Oddział Chirurgii Naczyniowej, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Lublinie

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. prof. UM Jacek Wroński, Oddział Chirurgii Naczyniowej, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego, Lublin, e-mail: jacek.5996069@interia.pl

Ostatnie dwie dekady przyniosły odkrycie nowych leków przeciwzakrzepowych, które obecnie są wykorzystywane w wielu dziedzinach medycyny, zarówno w terapii, jak i profilaktyce chorób układu krążenia. Liczba pacjentów przyjmujących te leki systematycznie wzrasta, konieczna jest zatem wiedza o powikłaniach związanych z ich stosowaniem i możliwościach zapobiegnięcia tym powikłaniom.

Wprowadzenie

Nowe leki przeciwzakrzepowe zostały zaakceptowane w krajach Unii Europejskiej do:

  • leczenia i profilaktyki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ): heparyny drobnocząsteczkowe, fondaparynuks, idraparynuks, eteksylan dabigatranu, rywaroksaban, apiksaban
  • profilaktyki przeciwzakrzepowej i przeciwzatorowej niezastawkowego migotania przedsionków: eteksylan dabigatranu, rywaroksaban i apiksaban
  • leczenia i profilaktyki wtórnej ŻChZZ: eteksylan dabigatranu, rywaroksaban i apiksaban
  • profilaktyki zmian zakrzepowych w tętnicach wieńcowych po ostrych zespołach wieńcowych przebiegających z podwyższeniem stężenia biomarkerów uszkodzenia mięśnia sercowego: rywaroksaban z kwasem acetylosalicylowym lub kwasem salicylowym i klopidogrelem
  • terapii pomostowej w profilaktyce pierwotnej i wtórnej ŻChZZ u chorych z wysokim ryzykiem powikłań zakrzepowych wymagających wykonania operacji średnich i dużych: heparyny drobnocząsteczkowe, heparyna niefrakcjonowana
  • profilaktyki wtórnej przeciwzakrzepowej po operacjach na tętnicach wieńcowych: kwas acetylosalicylowy, klopidogrel, prazugrel, tykagrelor
  • profilaktyki wtórnej po operacjach otwartych i wewnątrznaczyniowych na aorcie i tętnicach obwodowych: kwas acetylosalicylowy, klopidogrel, cylostazol, dipirydamol.


Liczba chorych przyjmujących przewlekle nowe leki przeciwzakrzepowe systematycznie wzrasta, co wymaga od personelu lekarskiego wiedzy zarówno o właściwościach tych leków, jak i o zapobieganiu ich działaniom niepożądanym.

Obecnie w praktyce klinicznej używane są następujące leki przeciwzakrzepowe i ich kombinacje lecznicze:

  • Leki przeciwpłytkowe:

− kwas acetylosalicylowy (nieodwracalnie acetyluje płytkową cyklooksygenazę i hamuje uwalnianie tromboksanu, blokując aktywację płytek)

− kwas acetylosalicylowy + dipirydamol (inhibitor fosfodiesterazy + inhibitor cyklooksygenazy)
− cylostazol (odwracalny selektywny inhibitor fosfodiesterazy typu 3)
− aktywne metabolity tienopirydyn wiążące się kowalentnie i odwracalnie z receptorem płytkowym P2Y 12 (klopidogrel, tyklopidyna, prazugrel)
− leki trwale zmieniające receptor płytkowy P2Y 12 (kangrelor, tykagrelor) – obydwie grupy blokują aktywację płytek krwi przez dwufosforan adenozyny (ADP)
− abcyksymab (antagonista receptora płytkowego IIb/IIIa).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Chory w stanie zagrożenia życia

Do groźnych dla życia powikłań wynikających z przyjmowania nowych leków przeciwzakrzepowych zaliczają się: każde krwawienie do ośrodkowego układu nerwowego (OUN), krwawienia do [...]

Chory przygotowywany do operacji

Należy monitorować krwawienie po średnich i małych operacjach chirurgicznych oraz zabiegach stomatologicznych. Niezbędna jest wiedza, po jakich typach operacji trzeba monitorować chorych [...]

Leki odwracające działanie bezpośrednich doustnych leków przeciwzakrzepowych

Obecnie znane są trzy leki odwracające działanie przeciwkrzepliwe bezpośrednich doustnych leków przeciwzakrzepowych. Pierwszym z nich jest idarucyzumab, jako jedyny z omawianych dopuszczony do [...]

Perspektywy stosowania doustnych bezpośrednich leków przeciwzakrzepowych u chorych leczonych z powodu chorób niedokrwiennych tętnic obwodowych

W ostatniej dekadzie nastąpił dynamiczny rozwój technik wewnątrznaczyniowych wykorzystywanych u chorych z miażdżycą tętnic obwodowych oraz z wikłającą ją (u coraz większej liczby pacjentów) cukrzycą. Mimo [...]