Kierowanie do specjalisty

Kiedy lekarz powinien skierować pacjenta do specjalisty proktologa?

dr hab. n. med. Małgorzata Kołodziejczak

dr n. med. Agnieszka Kucharczyk

Warszawski Ośrodek Proktologii, Szpital św. Elżbiety

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Małgorzata Kołodziejczak, Warszawski Ośrodek Proktologii, Szpital św. Elżbiety, drkolodziejczak@o2.pl

Dolegliwości związane z chorobami proktologicznymi dotyczą znacznej części społeczeństwa i zgodnie z obserwacjami z biegiem lat zwiększa się liczba pacjentów zgłaszających się po poradę do lekarza rodzinnego. Uważa się, że 1 na 100 porad udzielanych przez lekarza rodzinnego dotyczy dolegliwości hemoroidalnych. Dane te są na pewno przybliżone, gdyż większość pacjentów wszystkie objawy dotyczące odbytu wiąże z hemoroidami. Pierwsze kroki pacjent kieruje zazwyczaj do lekarza POZ, który podejmuje decyzje o dalszej diagnostyce i leczeniu specjalistycznym.

Wstęp

Staranne zebranie wywiadu dotyczącego dolegliwości, przedmiotowe zbadanie pacjenta, w tym wykonanie badania per rectum, pozwala na postawienie wstępnego rozpoznania. Jest to istotne, gdyż część dolegliwości proktologicznych może być leczona w gabinecie lekarza rodzinnego czy internisty. Są jednak chorzy wymagający specjalistycznej diagnostyki proktologicznej i tacy powinni być skierowani do chirurga proktologa. W celu usystematyzowania artykułu autorki odniosą się do najczęstszych dolegliwości proktologicznych, z którymi zgłasza się pacjent do lekarza POZ.

Dolegliwości hemoroidalne. Pacjent stwierdza: mam hemoroidy

Jak wiadomo, stwierdzenie pacjenta „mam hemoroidy” nie zawsze jest jednoznaczne z występującą u niego rzeczywistą chorobą hemoroidalną. Z doświadczenia autorek wynika, że bardzo często na pytanie o dolegliwości otrzymujemy od pacjenta odpowiedź: „mam hemoroidy”. Hemoroidy to nie dolegliwość, nawet nie jednostka chorobowa, tylko fizjologiczny narząd występujący u każdego człowieka. Warto wytłumaczyć pacjentowi, co oznacza ten termin. Może się wtedy okazać, że pacjent nie ma żadnych dolegliwości proktologicznych, a np. jedynie w opisie wykonanej kolonoskopii pojawiło się sformułowanie „guzki krwawnicze” lub „hemoroidy”, które go zaniepokoiło i sprowokowało do wizyty w gabinecie. Jeśli jest pewność co do rozpoznania (pacjent miał wykonaną w ostatnich latach kolonoskopię) i choroba hemoroidalna jest mało zaawansowana (1-2 etap), pacjent może być leczony w gabinecie lekarza rodzinnego. Należy mu wówczas zalecić dietę przeciwzaparciową oraz leki przeciwzapalne o działaniu ogólnym (pochodne diosminy, ruszczyka lekarskiego) i miejscowym (mogą to być preparaty gotowe, np. na bazie kwasu hialuronowego, lub recepturowe). Jeśli po zbadaniu pacjenta stwierdzamy wypadające, krwawiące hemoroidy lub współistniejącą niedokrwistość, należy go skierować do specjalisty, gdyż istnieje duże prawdopodobieństwo, że będzie wymagał leczenia zabiegowego. Pacjent z nieodprowadzanymi hemoroidami ze zmianami zakrzepowymi powinien być zawsze skierowany na ostry dyżur chirurgiczny. Do skierowania należy dołączyć opis badania per rectum i wyniki podstawowych badań krwi (morfologia, białko C-reaktywne – CRP) (ryc. 1, 2).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Krwawienia z odbytu (algorytm nr 1)<<>>

Krwawienia występują w przebiegu różnych chorób proktologicznych, najczęściej choroby hemoroidalnej i szczeliny odbytu, mogą być także objawem choroby nowotworowej jelita grubego. Pacjenta należy [...]

Ból w odbycie (algorytm nr 2)<<>>

Jeśli pacjent zgłasza się z silnym bólem w odbycie, który wystąpił od niedawna (1-3 dni), z towarzyszącą podwyższoną temperaturą, podejrzewać należy ropień i skierować pacjenta [...]

Nietrzymanie gazów i stolca

Pacjent z nietrzymaniem gazów i stolca zawsze wymaga diagnostyki proktologicznej, w tym oceny morfologii i funkcji zwieraczy. Diagnostyka nietrzymania stolca jest możliwa w nielicznych ośrodkach koloproktologicznych [...]

Zaparcia

Jeśli pacjent zgłasza się z zaparciami, które ma od wielu lat i w ostatnich latach miał wykonaną kolonoskopię, można zacząć leczenie od zaleceń dietetycznych [...]

Świąd odbytu

Wstępna diagnostyka świądu odbytu powinna być przeprowadzona w gabinecie lekarza POZ. Diagnostyka ta obejmuje wywiad lekarski, w tym wywiad alergiczny, badanie per rectum, [...]

Podejrzenie nowotworu jelita grubego

Lekarz ogólny powinien skierować pacjenta do specjalisty w każdym przypadku podejrzenia nowotworu jelita grubego. Objawy niepokojące to częste, nieskuteczne parcia, domieszka krwi [...]

Uraz odbytu

Jeśli pacjent zgłasza się z urazem odbytu, w każdym przypadku należy go skierować do specjalisty. Jeśli uraz jest świeży, należy pacjenta pilnie skierować [...]

Pacjentka w ciąży z problemami proktologicznymi

Częstym problemem u ciężarnych są zakrzepy brzeżne objawiające się wystąpieniem przy odbycie sinego, twardego, bolesnego guzka.

Podsumowanie