Konsultacje – inni specjaliści do internistów

Pytania internisty do ortopedy

dr hab. n. med. Grzegorz Szczęsny

Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Szpital Kliniczny Dzieciątka Jezus w Warszawie

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Grzegorz Szczęsny, Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu WUM, Szpital Kliniczny Dzieciątka Jezus w Warszawie; e-mail:, grzegorz.szczesny@wum.edu.pl

1. Jakie są wskazania do alloplastyki stawu biodrowego i kolanowego?

Alloplastyka polega na wymianie uszkodzonych przez proces chorobowy – najczęściej przez chorobę zwyrodnieniową stawów pierwotną i wtórną, reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), rzadziej złamania bliższego końca kości udowej oraz wiele innych – powierzchni stawowych na sztuczne elementy protezy. Wykonuje się ją, gdy inne metody leczenia zawiodły (zwłaszcza leczenie zachowawcze – niesteroidowe leki przeciwzapalne i przeciwbólowe wspierane fizjoterapią), a zaprotezowanie jest jedyną metodą pozwalającą na przywrócenie funkcji stawu objętego chorobą.

Zabiegi protezowania stawów przeprowadza się od ponad 70 lat. Obecne implanty opracowano, bazując na wieloletnich doświadczeniach (pierwsze powszechne protezy, m.in. Judeta, Moora, Charnleya, pochodzą z lat 40. i 50. XX w.). Ich wszczepianie jest dopracowaną, w pełni bezpieczną procedurą medyczną. Wysoka skuteczność oraz znaczne zminimalizowanie ryzyka powikłań powodują, że z roku na rok rośnie liczba operacji. W ostatnich latach wykonuje się ich grubo ponad milion rocznie.

Mimo niezaprzeczalnej skuteczności samego zabiegu należy pamiętać o konsekwencjach zaprotezowania. Najważniejszą jest nieodwracalne usunięcie powierzchni stawowych operowanego stawu (w zależności od przeprowadzanej procedury wraz z rozległymi przylegającymi fragmentami kostnymi). Przy powikłaniach wymagających usunięcia implantu (zakażenie czy uczulenie na metal, z którego jest on wykonany) prowadzi to do krytycznego upośledzenia funkcji kończyny. Kolejnymi niedogodnościami jest zastępowanie biologicznie żywej tkanki sztucznymi elementami protezy oraz wprowadzanie do organizmu dość dużej masy (nawet kilkaset gramów) ciała obcego. Trywialne jest stwierdzenie, że żaden sztuczny element nie zastąpi wypracowanego w wyniku ewolucji biologicznego elementu organizmu. Mimo znacznego rozwoju materiałów używanych do wytwarzania protez stawowych oraz kształtów/typów endoprotez są one nadal elementami sztucznymi o ograniczonej, znacznie krótszej niż długość życia człowieka trwałości. Średni czas „przeżycia” endoprotez stawu biodrowego ocenia się na 16-17 lat, a kolanowego na 14-15 lat. Protezy pozostałych stawów (ramiennego, łokciowego, skokowego i inne) mają jeszcze krótszy czas użyteczności. Wynika z tego ewidentna konieczność wykonywania zabiegów wymiany zużytego (ewentualnie uszkodzonego lub zakażonego) implantu. W przypadku kwalifikowania do zaprotezowania osoby młodej wymaga to nawet kilku zabiegów wtórnych. O ile sam zabieg pierwotnej implantacji protezy już znacznie obciąża organizm, to zabiegi rewizyjne (realloplastyki) są dużo bardziej skomplikowane i obarczone dużo większym ryzykiem powikłań. Tym bardziej że z reguły wykonywane są u starszego o kilka-kilkanaście, a czasem nawet kilkadziesiąt lat chorego niż zabiegi pierwotne.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

1. Jakie są wskazania do alloplastyki stawu biodrowego i kolanowego?

Alloplastyka polega na wymianie uszkodzonych przez proces chorobowy – najczęściej przez chorobę zwyrodnieniową stawów pierwotną i wtórną, reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), rzadziej [...]

2. Kiedy chory z bólem barku wymaga konsultacji ortopedy?

Ból jest niespecyficznym objawem chorobowym wspólnym dla wielu procesów patologicznych. Jego przyczyną bywają urazy (złamanie barkowego końca obojczyka, bliższego końca kości [...]

3. Kiedy zespół cieśni nadgarstka wymaga leczenia operacyjnego?

Zespół cieśni nadgarstka to stan chorobowy, w którym dominujące objawy kliniczne spowodowane są uciskiem nerwu pośrodkowego. Kanał nadgarstka jest ograniczoną przestrzenią między [...]

4. Kiedy przykurcz Dupuytrena wymaga leczenia operacyjnego?

Przykurcz Dypuytrena wymaga leczenia operacyjnego, gdy deformacja przeszkadza w życiu codziennym i zawodowym. Ponieważ w większości przypadków dotyczy to ludzi w wieku podeszłym, o niewielkiej aktywności [...]

5. Czy złamanie szyjki kości udowej u starszej osoby z wieloma chorobami zawsze wymaga leczenia operacyjnego?

Zdecydowanie nie. Złamania szyjki kości udowej, w przeciwieństwie do złamań przezkrętarzowych, są względnie stabilne. Wynika to z faktu, że złamania ze szczeliną przełomu [...]

6. Kiedy osoba z koślawym paluchem wymaga skierowania do ortopedy i leczenia operacyjnego?

Paluch koślawy (hallux valgus) jest jedną z najczęstszych nabytych deformacji stopy. Jego przyczyną jest najczęściej noszenie nieodpowiedniego, niefizjologicznego obuwia w wieku rozwojowym (przed [...]

7. Kiedy podejrzewać ostrogę piętową i kiedy wymaga to skierowania do ortopedy i leczenia operacyjnego?

Problem ostrogi piętowej wymaga dokładniejszego wyjaśnienia, gdyż niejednokrotnie jest nieprawidłowo interpretowany przez lekarzy niebędących ortopedami.

8. Kiedy w przypadku kolan szpotawych u starszych kobiet niezbędne są skierowanie do ortopedy i leczenie operacyjne?

Choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych (gonartroza) u 80% chorych nasila bardziej zmiany w przydziale przyśrodkowym stawu kolanowego niż bocznym. Powoduje to charakterystyczną, szpotawą deformację [...]

9. Jak postępować z chorym, u którego rozpozna się torbiel stawu podkolanowego?

Torbiel dołu podkolanowego (cysta Bakera) to uwypuklanie się torebki stawowej stawu kolanowego w okolicy dołu podkolanowego w wolnej, romboidalnej przestrzeni ograniczonej brzuścami mięśnia [...]