Profesjonalizm lekarski

Cykl „Profesjonalizm lekarski” koordynowany jest przez dr. n. med. Janusza Janczukowicza, Kierownika Centrum Edukacji Medycznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi

Dialog motywujący

mgr Paulina Sobierańska1
lek. Wojciech Pabjańczyk2

1Centrum Edukacji Medycznej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

2Klinika Reumatologii, Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. WAM – Centralny Szpital Weteranów w Łodzi

Adres do korespondencji: mgr Paulina Sobierańska, Centrum Edukacji Medycznej, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, al. Kościuszki 4, 90-419 Łódź; e-mail: paulina.sobieranska@umed.lodz.pl

W tej części naszego cyklu omówimy dokładnie, jak korzystać z technik dialogu motywacyjnego, aby wspierać pacjentów w dążeniu do zmiany zachowań zdrowotnych. Szczególny nacisk położymy na rolę różnych czynników wewnętrznych i zewnętrznych stojących na przeszkodzie we wdrażaniu nowych trwałych nawyków.

CELE ARTYKUŁU

Po przeczytaniu artykułu Czytelnik powinien umieć:

  • omówić główne przeszkody we wprowadzaniu zmian trybu życia
  • wyjaśnić rolę motywacji w budowaniu nawyków zdrowotnych
  • wymienić główne zasady prowadzenia wywiadu motywującego
  • wskazać różnice między wywiadem motywującym a tradycyjnym modelem konsultacji lekarskiej
  • opracować i przeprowadzić rozmowę z pacjentem w oparciu o dialog motywujący

Wprowadzenie

Umiejętności komunikacyjne mają ogromne znaczenie w procesie leczenia i stanowią jeden z warunków skutecznego działania. Aż 50% pacjentów zmagających się z chorobami przewlekłymi nie przyjmuje regularnie przepisanych leków.1 Przekłada się to na brak efektów leczenia i większe prawdopodobieństwo hospitalizacji. Z badań Crane’a wynika, że chorzy rozumieją tylko 59% przekazywanych im zaleceń lekarskich dotyczących diagnozy, przepisanych leków i sposobu ich przyjmowania oraz tego, jakie objawy są wskazaniem do poszukiwania ponownej pomocy lekarskiej.2

Dlatego też tę część naszego cyklu rozważań o profesjonalizmie poświęcimy roli motywacji we wdrażaniu zmian trybu życia. Podpowiemy, jak wspierać pacjentów w ich dążeniach do budowania zdrowych nawyków, skupiając się w szczególności na technikach czerpiących z dialogu motywacyjnego.

Jednym z trzech podstawowych filarów profesjonalizmu jest poszanowanie autonomii.3 Wyraża się to w potrzebie edukowania i wspierania chorych, tak aby podejmowali właściwe dla siebie decyzje.3,4 Zgodnie z założeniami profesjonalizmu lekarskiego wszystkie działania podejmowane przez lekarzy w pracy z pacjentami powinny być odpowiedniedobre, a sami lekarze muszą przede wszystkim kierować się tym, co najlepsze dla pacjenta. Za odpowiednie uznaje się czynności, które wynikają z wiedzy naukowej i są oparte na dowodach. Jako dobre należy rozumieć takie działania, które poza osądem klinicznym uwzględniają preferencje chorego.5 Kierowanie się tymi założeniami w codziennej pracy wymaga budowania licznych umiejętności, szczególnie tych w zakresie komunikacji z pacjentami i promocji zdrowia.6

Problem nieprzestrzegania zaleceń jest złożony – jego przyczyn można szukać po stronie chorego, lekarza oraz organizacji systemu opieki zdrowotnej.

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Bariery na drodze do zmiany

Zanim zastanowimy się, w jaki sposób można motywować pacjentów do podejmowania zmian w stylu życia, najpierw skupimy się na tym, co powoduje, że [...]

Transteoretyczny model zmiany

Transteoretyczny model zmiany zachowań (TTM) zakłada, że zmiana jest swoistym procesem, a nie skutkiem podjętych działań. Zgodnie z jego założeniami proces ten jest [...]

Dialog motywujący

Przydatnym narzędziem we wspieraniu motywacji pacjenta do budowania pozytywnych nawyków zdrowotnych jest dialog motywujący (DM). Techniki wykorzystywane w jego prowadzeniu są komplementarne [...]

Dialog motywujący – podstawowe założenia

Motywacja pacjenta do zmiany zachowań zależy w dużym stopniu od sposobu prowadzenia konsultacji przez klinicystę.16 Specjaliści preferujący styl bardziej dyrektywny mogą spotkać [...]

Umiejętności komunikacyjne stosowane w dialogu motywującym

Najważniejsze umiejętności komunikacyjne stosowane w dialogu motywującym tworzą akronim OARS (wiosła) od słów:

Dialog motywujący – przykładowa rozmowa

Elementem komunikacji w dialogu motywującym jest udzielanie rad i informacji. Dzielenie się swoją wiedzą w tym duchu różni się od podejścia dyrektywnego czy paternalistycznego. [...]

Podsumowanie

W artykule podjęliśmy próbę omówienia teoretycznych podstaw wywiadu motywującego i jego praktycznego zastosowania. Czytelnikom zainteresowanym wykorzystywaniem tej techniki staraliśmy się przedstawić płynące z niej [...]