Geriatria

Podstawowe zasady geriatrii.
Część 1: Odmienności chorowania, badania podmiotowego i przedmiotowego pacjenta geriatrycznego

dr n. med. Elżbieta Kozak-Szkopek

Klinika Geriatrii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Adres do korespondencji: dr n. med. Elżbieta Kozak-Szkopek, Klinika Geriatrii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, ul. Oczki 4, 02-007 Warszawa. Tel./faks 22 622 96 82; e-mail: elzbieta.kozak-szkopek@wum.edu.pl

Nakładanie się procesu starzenia poszczególnych układów i narządów na objawy i przebieg chorób oraz spadek rezerw życiowych sprzyjający dekompensacji wielonarządowej generują odmienny jakościowo i ilościowo obraz kliniczny u chorego w podeszłym wieku. Zasadniczymi cechami charakteryzującymi chorowanie osób starszych są: polipatologia, polisymptomatologia, często atypowa i wynikająca z powyższych cech polifarmakoterapia z ryzykiem polipragmazji. Do wielkich problemów geriatrycznych należą takie stany, jak: niesprawność ruchowa, osteoporoza starcza, upadki, unieruchomienie, odleżyny, niedożywienie, zaburzenia narządów zmysłów (niedowidzenie, niedosłuch), zaburzenia czynności zwieraczy (nietrzymanie moczu, nietrzymanie stolca, zaparcia) oraz zespoły psychogeriatryczne (demencja, depresja, delirium). Występowanie tych stanów wymaga dostosowania metod wywiadu lekarskiego i badania przedmiotowego u pacjenta w podeszłym wieku.

Wprowadzenie

Populacja osób starszych jest niejednorodna i bardzo zróżnicowana. Cechą zmienną jest nie tylko wiek metrykalny, lecz także stan rodzinny, poznawczy i czynnościowy wynikający ze współwystępowania chorób przewlekłych. W Polsce 65-letnia kobieta powinna jeszcze przeżyć 20,37 roku, a 65-letni mężczyzna 16,00 lat – jest to przewidywany czas świadczeń emerytalnych. Z tego czasu dalszego trwania życia odpowiednio 1,3 i 2,3 roku będzie stanowił okres przeżyty w zdrowiu (HLY – healthy life years), a 14,9 i 10,4 roku – lata życia z towarzyszącymi chorobami przewlekłymi, z niesprawnością. Przewidywane dalsze trwanie życia kobiety 80-letniej wynosi 9,54 roku, a mężczyzny 7,87 roku; jest to czas zwykle związany z koniecznością zaspokajania zwiększających się potrzeb leczniczych, pielęgnacyjnych i opiekuńczych.1,2 Zatem w populacji osób starszych są osoby sprawne, bez istotnych chorób przewlekłych, osoby z chorobami przewlekłymi, stosujące odpowiednią farmakoterapię, samodzielne oraz osoby z wielochorobowością, niesprawne i niesamodzielne. Takie osoby spotkamy zarówno w grupie 60-latków, 70-latków, jak i 80-latków. Mamy przykłady 90-latków sprawnych mentalnie i ruchowo, uczestniczących w życiu społecznym, ale mamy też pacjentów 70-letnich i młodszych po zawale serca, po udarze mózgu, z wieloletnią cukrzycą, z obniżoną wydolnością wysiłkową, z zaczynającymi się zaburzeniami pamięci.

Zasady procesu starzenia

Lecząc osoby starsze, warto mieć w pamięci definicję procesu starzenia i wynikające z niej konsekwencje. Proces starzenia określany jest jako seria zależnych od czasu zmian anatomicznych, fizjologicznych, które zmniejszają rezerwę fizjologiczną i ...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Zasady odmienności chorowania osób starszych

Proces starzenia poszczególnych układów i narządów oraz spadek rezerw życiowych wpływają na odmienność objawów i przebieg chorób u pacjentów w podeszłym wieku.4

Zasady odmienności wywiadu ze starszym pacjentem

Rozmowa z osobą starszą wymaga poświęcenia odpowiednio długiego czasu, cierpliwości, indywidualnego podejścia, dostosowania się do percepcji chorego, kontaktu z rodziną lub opiekunami oraz [...]

Zasady badania przedmiotowego starszego pacjenta

Lekarskie badanie internistyczne pacjenta w podeszłym wieku powinno być poszerzone o ocenę poruszania się, stanu skóry, orientacyjną ocenę wzroku i słuchu, próbę ortostatyczną, ogólne [...]

Podsumowanie

Budowanie wysokiego potencjału rezerw życiowych w młodym wiekiem poprzez odpowiedni styl życia jest warunkiem pomyślnego starzenia. Zmniejszające się rezerwy życiowe osoby starszej [...]