Gastroenterologia

Rola kwasów żółciowych w rozwoju i leczeniu NAFLD

lek. Monika Augustyn1

lek. Piotr Szredzki2

lek. Marta Stachowska3

dr hab. n. med. Michał Kukla4

1Oddział Chorób Wewnętrznych i Gastroenterologii, 5 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką w Krakowie
2Kliniczny Oddział Chirurgii Ogólnej, Szpital Miejski w Rzeszowie
3Oddział Chorób Wewnętrznych, Szpital Rejonowy w Myszkowie
4Klinika Gastroenterologii i Hepatologii, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Adres do korespondencji: dr hab. n. med. Michał Kukla, Klinika Gastroenterologii i Hepatologii, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne, ul. Medyków 14, 40-752 Katowice; e-mail: kuklamich@poczta.onet.pl

W artykule omówiono rolę kwasów żółciowych (BAs – bile acids) w metabolizmie glukozy, lipidów oraz ich udział w regulacji gospodarki energetycznej organizmu. Ponadto przeanalizowano wyniki badań oceniających wpływ BAs na rozwój i progresję niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD – non-alcoholic fatty liver disease). Badania dowodzą, że BAs mogą wpływać na rozwój i progresję NAFLD, ale z drugiej strony mogą przyczyniać się do regresji zmian. Przedstawiono rolę kwasów żółciowych w aktywacji receptora jądrowego FXR, cytoplazmatycznego receptora TGR5-G oraz innych receptorów, takich jak CAR, PXR, wpływających na procesy metaboliczne oraz syntezę hormonów tarczycy. Istotnym wpływem BAs jest pośrednia aktywacja receptorów peptydu glukagonopodobnego 1 (GLP1 – glucagon-like peptide 1), co istotnie poprawia insulinowrażliwość. Dodatkowo w artykule podkreślono korzystną rolę kwasu ursodeoksycholowego (UDCA – ursodeoxycholic acid) w NAFLD. Działanie hepatoprotekcyjne oraz korzystny wpływ UDCA na gospodarkę węglowodanową, przy jednoczesnym braku istotnych działań niepożądanych, sprawiają, że może on być bezpiecznie stosowany u chorych z NAFLD.

Wprowadzenie

Kwasy żółciowe odgrywają istotną rolę w metabolizmie lipidów, glukozy i utrzymaniu homeostazy energetycznej. Działają poprzez różne receptory, głównie przez receptor cytoplazmatyczny (GPBAR1 – G protein-coupled bile acid receptor, znany jako TGR5) i jądrowy receptor farnezoidowy X (FXR – farnesoid X receptor), których ekspresję stwierdzono w różnych tkankach i narządach. W ostatnim czasie pojawia się coraz więcej informacji na temat ich roli w rozwoju cukrzycy typu 2, otyłości, a także niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD – non-alcoholic fatty liver disease).1,2

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby jest przewlekłym schorzeniem, które w krajach rozwiniętych dotyczy 25-30% populacji. Według niektórych autorów do 2020 r. może być główną przyczyną przeszczepiania wątroby.3 Choroba jest uznawana za wątrobowy objaw zespołu metabolicznego i obejmuje szeroki zakres zaburzeń – od prostego stłuszczenia, przez niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby (NASH – nonalcoholic steatohepatitis), do marskości wątroby,3,4 z ryzykiem rozwoju pierwotnego raka wątroby (HCC – hepatocellular carcinoma) na każdym etapie NAFLD niezależnie od zaawansowania włóknienia.5

Według aktualnej wiedzy leczenie farmakologiczne w NAFLD jest bardzo ograniczone, nie ma leków zatwierdzonych przez Food and Drug Administration do jej terapii. Zaleca się głównie modyfikację stylu życia, niskokaloryczną dietę oraz umiarkowany wys...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Metabolizm kwasów żółciowych

Pierwotne kwasy żółciowe – kwas cholowy (CA – cholic acid) i chenodeoksycholowy (CDCA – chenodeoxycholic acid) – syntetyzowane są w wątrobie z cholesterolu. Synteza [...]

Rola kwasów żółciowych

Kwasy żółciowe wpływają na wiele procesów metabolicznych poprzez specyficzne receptory: farnezoidowy receptor X, receptor witaminy D, konstytutywny receptor androstanu (CAR – [...]

Kwasy żółciowe a NAFLD

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby jest jednym z najczęściej występujących schorzeń w krajach rozwijających się. W związku z tym wiele badań nakierowanych jest na znalezienie skutecznych [...]

Kwas ursodeoksycholowy (UDCA)

Nazwa kwasu pochodzi od łacińskiego słowa „ursus”, czyli niedźwiedź, ponieważ pierwszy raz został on opisany w żółci czarnego niedźwiedzia chińskiego, u którego UDCA [...]

Podsumowanie

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby jest olbrzymim problemem zdrowotnym w krajach rozwiniętych, który niestety stale narasta. Wzrasta także liczba pacjentów z bardziej zaawansowaną postacią [...]