Diagnostyka laboratoryjna

Badania laboratoryjne w chorobach wątroby

lek. Krzysztof Skoczylas

Klinika Gastroenterologii Onkologicznej, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego w Warszawie

Adres do korespondencji: lek. Krzysztof Skoczylas Klinika Gastroenterologii Onkologicznej, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego ul. Roentgena 5, 02-781 Warszawa

© 2019 Medical Tribune Polska Sp. z o.o.

  • Podstawowe markery pozwalające rozpoznać uszkodzenie wątroby to: aminotransferaza alaninowa (AlAT), aminotransferaza asparaginianowa (AspAT), fosfataza zasadowa (ALP) i γ-glutamylotranspeptydaza (GGTP)
  • Inne parametry oceniane w diagnostyce: stężenie bilirubiny całkowitej, stężenie albumin w surowicy, czas protrombinowy
  • Zastosowanie testów wskazujących stopień włóknienia miąższu wątroby (stężenie kwasu hialuronowego, kolagenu typu IV, prokolagenu III i lamininy, elastografia)

Obserwuje się wzrost śmiertelności z powodu chorób wątroby – w latach 1970-2010 w Wielkiej Brytanii osiągnął on 400%1. Powodem tego zjawiska jest zwiększenie się zachorowalności na alkoholową chorobę wątroby, niealkoholowe stłuszczenie wątroby i wirusowe zapalenie wątroby. Choroby wątroby przebiegają skrycie, objawy pojawiają się w momencie wystąpienia cech niewydolności narządu lub nadciśnienia wrotnego. Istotne znaczenie ma diagnostyka na etapie przedobjawowym, gdy można podjąć kroki terapeutyczne w celu zahamowania postępu choroby. Diagnostyka ta opiera się głównie na badaniach laboratoryjnych, które w połączeniu ze szczegółowo zebranymi wywiadami i wynikami badań obrazowych pozwalają na ustalenie właściwego rozpoznania. Badania laboratoryjne dotyczące wątroby można podzielić na świadczące o jej uszkodzeniu, metabolizmie, określające jej funkcję syntetyczną oraz stopień włóknienia miąższu. Do pierwszej grupy zaliczamy przede wszystkim takie parametry, jak: aminotransferazę alaninową (AlAT – alanine aminotransferase), aminotransferazę asparaginianową (AspAT – aspartate aminotransferase), fosfatazę zasadową (ALP – alkaline phosphatase) i γ-glutamylotranspeptydazę (GGTP – γ-glutamyltranspeptidase). Funkcje metaboliczne określa stężenie bilirubiny całkowitej, zdolność do sprawnego syntetyzowania – stężenie albumin w surowicy oraz czas protrombinowy, zaś o procesie włóknienia świadczą zestawy testów, za pomocą których ocenia się stężenie kwasu hialuronowego, kolagenu typu IV, prokolagenu III i lamininy, lub elastografia.

Markery uszkodzenia wątroby

Tradycyjnie proces uszkodzenia dzielimy na defekt komórki wątrobowej oraz cholestazę, czyli proces zahamowania czynności wydzielniczej wątroby lub sprawnego odpływu żółci. Wraz z uszkodzeniem komórki wątrobowej do surowicy przedostaje się jej zawartość, czego odzwierciedleniem jest wzrost aktywności aminotransferaz. Cholestaza wiąże się ze znacznym wzrostem aktywności ALP, GGTP oraz 5-nukleotydazy. Wstępna analiza tych wszystkich parametrów pozwala na wyjściowe zakwalifikowanie charakteru uszkodzenia wątroby (tab. 1).

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Markery metabolizmu wątroby

Bilirubina jest produktem metabolizmu hemu zawartego w hemoglobinie i różnych enzymach. Większość, bo 250-300 mg, bilirubiny produkowanej w trakcie doby pochodzi z rozpadu hemoglobiny7. Bilirubina [...]

Markery funkcji wątroby

Wątroba jest jedynym miejscem, w którym wytwarzane są albuminy oraz część czynników krzepnięcia (II, V, VII, IX i X), stąd markery te są [...]

Markery włóknienia

Istnieją dwie podstawowe metody w ocenie włóknienia wątroby: panele testów biochemicznych oraz metody radiologiczne elastografii. Innym prostym testem jest oznaczanie stosunku AspAT [...]

Podsumowanie

W laboratoryjnej identyfikacji chorych z patologią wątroby podstawę stanowi oznaczenie AlAT i ALP. Biorąc pod uwagę, że za 90% zgonów z powodu chorób wątroby odpowiadają [...]