Geriatria

Leczenie bólu przewlekłego u osób w podeszłym wieku

lek. Kinga Olczyk-Miiller1
dr n. med. Dariusz Kosson2

1Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

2Zakład Nauczania Anestezjologii i Intensywnej Terapii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Adres do korespondencji: dr n. med. Dariusz Kosson
Zakład Nauczania Anestezjologii i Intensywnej Terapii WUM, ul. Lindleya 4, 02-005 Warszawa, e-mail: dariusz.kosson@wum.edu.pl

  • Omówienie zasad leczenia bólu u osób w podeszłym wieku według American Geriatrics Society
  • Buprenorfina i oksykodon – dwa silne opioidy z trzeciego stopnia drabiny analgetycznej zalecane u osób w podeszłym wieku
  • Przedstawienie tzw. czerwonych flag, na które trzeba zwrócić uwagę przy ocenie pacjenta z bólem krzyża, ponieważ może on być jednym z pierwszych objawów wielu patologii

World Health Organization (WHO) za początek starości uznaje 60 r.ż. i wyróżnia w niej trzy zasadnicze etapy:

  • 60-75 r.ż. – wiek podeszły (wczesna starość)
  • 76-90 r.ż. – wiek starczy (późna starość)
  • >90 r.ż. – wiek sędziwy (długowieczność).


Obecnie średnia długość życia kobiet w Polsce wynosi 81 lat, a mężczyzn 73 lata. Według raportu Głównego Urzędu Statystycznego odsetek osób po 60 r.ż. w Polsce w 2013 r. wynosił ponad 20% i wzrośnie w 2050 r. do ponad 40%. Ból przewlekły zgłosiło podczas badania przeprowadzonego w 2015 r. 43,8% polskiej populacji pacjentów >65 r.ż.1.

Proces starzenia związany jest z licznymi fizycznymi i psychicznymi zmianami w organizmie, które bezpośrednio wpływają na odczuwanie i ekspresję, a co się z tym wiąże – leczenie bólu. Zdolność odróżnienia zmian związanych z wiekiem od tych, które są objawem patologii, pozwala na dobranie odpowiedniej terapii i zminimalizowanie działań niepożądanych leczenia farmakologicznego2-4.

Do charakterystycznych zmian w ustroju człowieka zachodzących w okresie starości należą:

  • zaburzenia wzroku i słuchu
  • zaburzenia równowagi
  • zaburzenia pamięci krótkotrwałej oraz zdolności percepcyjnych
  • spadek masy mięśniowej (sarkopenia) i masy kostnej
  • zmniejszenie całkowitej zawartości wody w organizmie
  • wzrost zawartości tkanki tłuszczowej
  • odmienny procentowy rozkład poszczególnych frakcji białek wiążących leki
  • obniżenie wydolności układów krążenia i oddechowego
  • zmniejszenie liczby komórek w narządach oraz zaburzenia ich ukrwienia prowadzące do niewydolności.


Najogólniej można przyjąć, że zmniejszenie wydolności narządów wewnętrznych postępuje w tempie 1% na każdy rok życia po ukończeniu 40 lat.

Ocena funkcji nerek w grupie chorych do 70 r.ż. powinna się opierać na ocenie filtracji kłębuszkowej określanej przy użyciu wzoru Cockrofta i Gaulta. Badanie wyłącznie stężenia kreatyniny i mocznika w surowicy seniora nie jest wiarygodne z uwagi na zmniejszoną masę mięśniową.

C = stała dla kobiet 0,85, dla mężczyzn 1,0

Formuła Cockrofta i Gaulta zaniża wyniki klirensu kreatyniny w starszych grupach wiekowych (>70 r.ż.) oraz nie odzwierciedla rzeczywistego klirensu kreatyniny przy ocenie filtracji kłębuszkowej u otyłych pacjentów. U tych chorych do oszacowania fi...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Metody oceny bólu

Odpowiednia ocena kliniczna bólu jest kluczowym elementem procesu terapeutycznego. U osób starszych ocena bólu może być zaburzona przez współwystępowanie zaburzeń poznawczych, depresji [...]

Zasady leczenia bólu u osób w podeszłym wieku

Podejście do leczenia bólu u osób starszych różni się od terapii bólu u osób w młodszym wieku. Osoby w wieku podeszłym dużo częściej narażone są [...]

Farmakoterapia bólu u osób w podeszłym wieku

Złotym standardem podczas wyboru analgetyku pozostaje trójstopniowa drabina analgetyczna WHO (ryc. 1).

Układ kostno-stawowy

Dolegliwości bólowe układu kostno-stawowego są rozpowszechnione wśród populacji w każdym wieku, jednak ich nasilenie i towarzyszące im ograniczenie mobilności rosną z wiekiem. Ponad 90% [...]

Podsumowanie

Ból przewlekły jest jednym z podstawowych problemów starzejącego się społeczeństwa. Wielochorobowość, polipragmazja oraz różnorodność i atypowość występujących objawów klinicznych to najczęstsze zagadnienia, z którymi [...]