Leczenie postaci rzutowo-remisyjnej stwardnienia rozsianego – dziś i w przyszłości

lek. Katarzyna Gernand1
lek. Beata Lech1
prof. dr hab. n. med. Halina Bartosik-Psujek1,2

1Klinika Neurologii z Pododdziałem Leczenia Udaru Mózgu, Kliniczny Szpital Wojewódzki Nr 2 w Rzeszowie

2Wydział Medyczny, Uniwersytet Rzeszowski

Adres do korespondencji: lek. Katarzyna Gernand, Klinika Neurologii z Pododdziałem Leczenia Udaru Mózgu, Kliniczny Szpital Wojewódzki Nr 2 im. św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie, e-mail: kaskak1@op.pl

Terapie modyfikujące przebieg postaci rzutowo-remisyjnej stwardnienia rozsianego redukują częstość rzutów i aktywność choroby w badaniu metodą rezonansu magnetycznego oraz – w mniejszym stopniu – ograniczają postęp niepełnosprawności. Aktualnie nowym celem terapeutycznym jest całkowite ustąpienie aktywności choroby, zarówno klinicznej, jak i w badaniu rezonansu magnetycznego. Przyszłość leczenia to indywidualne dobieranie leku dla pacjenta, szybsze włączanie terapii indukcyjnych oraz – być może – terapie wpływające na remielinizację lub neuroprotekcję.

Wprowadzenie

Stwardnienie rozsiane (SM – sclerosis multiplex) jest przewlekłą zapalno-demielinizacyjną chorobą ośrodkowego układu nerwowego (OUN) o nieznanej etiologii. W jego patogenezie główną rolę odgrywa proces autoimmunologiczny przy współudziale czynników środowiskowych i predyspozycji genetycznej. Początkiem SM głównie u młodych dorosłych (między 20 a 40 r.ż.) jest pojawienie się klinicznie izolowanego zespołu objawów neurologicznych (CIS – clinically isolated syndrome), a następnie u większości chorych SM przebiega jako postać z rzutami i remisjami (RRMS – remitting-relapsing multiple sclerosis). Cechą charakterystyczną tej postaci jest naprzemienne pojawianie się nowych objawów neurologicznych z towarzyszącym aktywnym miejscowym procesem zapalnym w OUN i okresów remisji.

Aktywność choroby jest definiowana w określonym przedziale czasu (najlepiej jednego roku) na podstawie obrazu klinicznego albo badania metodą rezonansu magnetycznego (MR – magnetic resonance). Na aktywną postać RRMS wskazują wystąpienie rzutu choroby lub stwierdzenie obecności zmian w sekwencji T1 wzmacniających się po podaniu środka kontrastowego lub nowych albo wyraźnie powiększających się zmian w sekwencji T2 w porównaniu z badaniem poprzednim. U nieleczonych pacjentów, u których w ciągu 12 miesięcy wystąpiły ≥2 rzuty powodujące niesprawność i ≥1 zmiana ulegająca wzmocnieniu po podaniu środka kontrastowego w obrazach MR lub znamienny wzrost liczby zmian w sekwencji T2, rozpoznaje się agresywną postać SM (RES – rapidly evolving severe multiple sclerosis). Wysoka aktywność choroby mimo leczenia (HAD – high disease activity despite therapy) definiowana jest jako brak odpowiedzi na pełny, przynajmniej roczny cykl leczenia co najmniej 1 produktem leczniczym modyfikującym przebieg choroby.1,2

U osób z pewnym rozpoznaniem RRMS leczenie immunomodulujące należy włączyć jak najwcześniej, gdyż umożliwia to uzyskanie największego efektu terapeutycznego. Leczenie rozpoczyna się u pacjentów z aktywną postacią choroby, tzn. u których w ciągu os...

Pełna wersja artykułu omawia następujące zagadnienia:

Leki stosowane w terapii RRMS

Interferon β zmniejsza częstość rzutów i sprawia, że są one łagodniejsze, wydłuża okresy remisji, poprawia jakość życia pacjentów, opóźnia trwałą progresję [...]

Nowe leki

Kladrybina jest lekiem immunosupresyjnym, który uszkadza limfocyty w fazie podziału (przez hamowanie polimerazy DNA, co zaburza syntezę i naprawę DNA) oraz [...]

Perspektywy leczenia w przyszłości

Przyszłość terapii SM jest trudna do jednoznacznego określenia ze względu na bardzo dynamiczny rozwój badań nad różnymi aspektami choroby. Można jednak [...]