Nadzór neurologiczny/rehabilitacja

Monitorowanie rozwoju psychoruchowego pozostaje w gestii pediatry, który kieruje dziecko na konsultację neurologiczną/fizjoterapeutyczną bądź pod dalszą opiekę neurologa/rehabilitanta w przypadku objawowego wCMV i/lub niezadowalającego rozwoju. Proponuje się ocenę rozwoju dziecka według schematu9:

  • w pierwszym roku życia co 3 miesiące
  • w 2 roku życia co 6 miesięcy
  • następnie raz w roku do 6 roku życia lub częściej w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta.

Zalecane jest również monitorowanie pacjenta do wieku szkolnego pod kątem: zaburzeń ze spektrum autyzmu, zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD – attention deficit hyperactivity disorder), zaburzeń zachowania, zaburzeń neurosensorycznych, zaburzeń mowy. W razie potrzeby wskazana jest opieka psychologiczna, logopedyczna etc.

Profilaktyka cytomegalii wrodzonej

Podstawowe znaczenie mają działania profilaktyczne dotyczące okresu okołokoncepcyjnego i prenatalnego, których celem jest zmniejszenie ryzyka zakażenia CMV (pierwotnego lub wtórnego) w czasie ciąży oraz przezłożyskowej transmisji wirusa i zakażenia płodu, a także zmniejszenie negatywnych skutków choroby.

Profilaktyka pierwszorzędowa – zapobieganie pierwotnemu zakażeniu (kobiety seronegatywne) lub nadkażeniu innym szczepem CMV (kobiety seropozytywne)

Głównym źródłem zakażenia CMV w otoczeniu ciężarnej są dzieci do 4 roku życia, które wydalają duże ilości wirusa ze śliną i z moczem. Rzadziej do zakażenia dochodzi drogą kontaktów seksualnych. W profilaktyce podstawową rolę odgrywają zalecenia higieniczne do stosowania w okresie okołokoncepcyjnym i podczas ciąży (zwłaszcza w I trymestrze), gdyż zakażenie w tym czasie niesie najwyższe ryzyko poważnych odległych konsekwencji wCMV. Zalecenia higieniczne obejmują:

  • mycie rąk po zmianie pieluchy, karmieniu dziecka, wycieraniu nosa/buzi
  • unikanie dzielenia się jedzeniem, używania wspólnych sztućców i naczyń
  • unikanie całowania dziecka w usta
  • unikanie używania wspólnego ręcznika, gąbki
  • stosowanie prezerwatywy podczas współżycia.

Profilaktyka drugorzędowa – ograniczenie transmisji przezłożyskowej wirusa podczas infekcji CMV w okresie ciąży

Zastosowanie walacyklowiru w przypadku potwierdzonej pierwotnej infekcji CMV w ciąży (w okresie okołokoncepcyjnym lub I trymestrze ciąży) przynosi wymierne korzyści w postaci:

  • ↓ ryzyka transmisji wirusa do płodu o blisko 60%
  • ↑ 3-krotnie szansy urodzenia noworodka bez objawów zakażenia CMV.

Jest to postępowanie pierwszego wyboru rekomendowane od 2025 roku przez Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników oraz Polskie Towarzystwo Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych8,9. Lekiem drugiego wyboru jest hiperimmunizowana immunoglobulina anty-CMV. Jej skuteczność w zmniejszeniu ryzyka transmisji wykazano, jeżeli zostanie zastosowana odpowiednio wcześnie, tj. <14 tygodnia ciąży, w dawce 200 j./kg m.c. co 2 tygodnie.

Dotychczasowe badania nie uzasadniają włączenia profilaktyki w przypadku potwierdzenia infekcji wtórnej u matki.

Profilaktyka trzeciorzędowa – ograniczenie skutków zakażenia u płodu

W przypadku potwierdzenia zakażenia u płodu (dodatni wynik badania PCR CMV z amniopunkcji i/lub stwierdzenie objawów wCMV u płodu matki z zakażeniem CMV w I trymestrze ciąży bądź w okresie okołokoncepcyjnym) zaleca się kontynuację lub włączenie leczenia walacyklowirem do czasu porodu. Nie zaleca się leczenia w przypadku potwierdzonego zakażenia w II-III trymestrze ciąży bez towarzyszących cech uszkodzenia płodu.

ABSTRACT

Current diagnostic and therapeutic recommendations in congenital cytomegalovirus infection

Congenital cytomegalovirus infection (cCMV) is the most common congenital infection worldwide; however, in Poland, universal screening is not routinely performed in either pregnant women or newborns. Diagnosis remains challenging, as approximately 85–90% of infected infants are asymptomatic at birth. Despite the absence of early clinical signs, cCMV may lead to significant long-term sequelae, including sensorineural hearing loss and neurodevelopmental impairment, which may also occur in initially asymptomatic children. Therefore, early identification of the infection is of critical importance.

Symptomatic cCMV infection, particularly when involving the central nervous system, constitutes an indication for antiviral therapy of proven clinical efficacy. Currently, the gold standard for the diagnosis of congenital CMV infection is PCR-based detection of viral DNA in urine or saliva samples collected within the first 21 days of life. PCR testing of blood or cerebrospinal fluid is characterized by substantially lower sensitivity and is not recommended as a primary diagnostic method.

The diagnostic work-up of infants with suspected or confirmed cCMV should also include laboratory investigations, neuroimaging studies (cranial ultrasound and/or magnetic resonance imaging) as well as comprehensive audiological and ophthalmological assessments. All infants with confirmed cCMV infection - both symptomatic and asymptomatic at birth – require long-term neurodevelopmental follow-up and audiological surveillance due to the persistent risk of delayed-onset hearing loss and neurodevelopmental disorders.

This review summarizes current diagnostic standards and emphasizes the importance of early detection and multidisciplinary follow-up in infants with congenital CMV infection.

Piśmiennictwo

1. Siennicka J, Dunal-Szczepaniak M, Trzcińska A, et al. High seroprevalence of CMV among women of childbearing age implicates high burden of congenital cytomegalovirus infection in Poland. Pol J Microbiol 2017;65(4):425-32

2. Czech-Kowalska J, Jedlińska-Pijanowska D, Pleskaczyńska AK, et al. Single nucleotide polymorphisms of interleukins and Toll-like receptors and neuroimaging results in newborns with congenital HCMV infection. Viruses 2021;13(9):1783

3. Swiatkowska-Freund M, Bednarek S, Sasak-Cieslar N, et al. Cytomegalovirus seroprevalence in northern Poland in the population planning pregnancy and pregnant women. Viruses. 2025;17(4):537

4. Zheng QY, Huynh KT, van Zuylen WJ, et al. Cytomegalovirus infection in day care centres: a systematic review and meta-analysis of prevalence of infection in children. Reviews in Medical Virology 2019;29(1):e2011

5. Czech-Kowalska J, Niezgoda A. Wrodzone zakażenie wirusem cytomegalii. W: Borszewska-Kornacka K, Gulczyńska E, Helwich E i wsp. (red.). Standardy opieki medycznej nad noworodkiem w Polsce. Zalecenia PTN – wydanie VI (zaktualizowane i uzupełnione). Warszawa: Media-Press, 2026 [w druku]

6. Chatzakis C, Ville Y, Makrydimas G, et al. Timing of primary maternal cytomegalovirus infection and rates of vertical transmission and fetal consequences. Am J Obstet Gynecol 2020;223(6):870-83.e11

7. Maltezou PG, Kourlaba G, Kourkouni Ε, et al. Maternal type of CMV infection and sequelae in infants with congenital CMV: systematic review and meta-analysis. J Clin Virol 2020;129:104518

8. Leruez-Ville M, Chatzakis C, Lilleri D, et al. Consensus recommendation for prenatal, neonatal and postnatal management of congenital cytomegalovirus infection from the European congenital infection initiative (ECCI). Lancet Reg Health Eur 2024;40:100892

9. Rybak-Krzyszkowska M, Stopyra L, Jaczynska R, et al. Recommendations of the Polish Society of Gynaecologists and Obstetricians and the Polish Society of Epidemiologists and Doctors of Infectious Diseases for screening, diagnosis and management of cytomegalovirus infection in pregnancy and congenital CMV infection. Ginekol Pol 2025;96(10):857-76

10. Gabrielli L, Bonasoni MP, Piccirilli G, et al. The auditory pathway in congenitally cytomegalovirus-infected human fetuses. Int J Mol Sci 2024;25(5):2636

11. Alarcón A, de Vries LS, Parodi A, et al. Neuroimaging in infants with congenital cytomegalovirus infection and its correlation with outcome: emphasis on white matter abnormalities. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 2024;109(2):151-8

12. Torrecillas V, Allen CM, Greene T, et al. Should you follow the better-hearing ear for congenital cytomegalovirus infection and isolated sensorineural hearing loss? Otolaryngol Head Neck Surg 2020;162(1):114-20

13. Lanzieri TM, Caviness AC, Blum P, et al.; Congenital Cytomegalovirus Longitudinal Study Group. Progressive, long-term hearing loss in congenital CMV disease after ganciclovir therapy. J Pediatric Infect Dis Soc 2022;11(1):16-23

14. Czech-Kowalska J, Niezgoda A, Pietrzyk A i wsp. Ograniczona przydatność badań serologicznych w diagnostyce wrodzonego zakażenia wirusem cytomegalii. Stand Med Pediatr 2023;20:99-106

15. Czech-Kowalska J, Jedlińska-Pijanowska D, Kasztelewicz B, et al. The limitations of cytomegalovirus DNA detection in cerebrospinal fluid of newborn infants with congenital CMV infection: a tertiary care neonatal center experience. Pediatr Infect Dis J 2021;40(9):838-45

16. Chung PK, Schornagel FAJ, Soede W, et al. Valganciclovir in infants with hearing loss and clinically inapparent congenital cytomegalovirus infection: a nonrandomized controlled trial. J Pediatr 2024;268:113945

17. Kimberlin DW, Aban I, Peri K, et al.; Collaborative Antiviral Study Group (CASG). Oral valganciclovir initiated beyond 1 month of age as treatment of sensorineural hearing loss caused by congenital cytomegalovirus infection: a randomized clinical trial. J Pediatr 2024;268:113934

18. Lanzieri TM, Chung W, Flores M, et al.; Congenital Cytomegalovirus Longitudinal Study Group. Hearing loss in children with asymptomatic congenital cytomegalovirus infection. Pediatrics 2017;139(3):e20162610

19. Lanzieri TM, Leung J, Caviness AC, et al. Long-term outcomes of children with symptomatic congenital cytomegalovirus disease. J Perinatol 2017;37(7):875-80

Do góry